Hammer & Mold brengt het speelgoed van vroeger weer tot leven. Ontdek de verhalen achter iconische speelgoedmerken, bekijk de originele tv-reclames en vind de klassiekers waar je mee opgroeide.
Lopende veilingen op origineel vintage speelgoed. Breng een bod uit, of neem het meteen mee met Nu kopen.
We ordenen de collectie zoals ze is opgebouwd: de maker eerst. De maker is de molder; zijn speelgoedlijnen hangen daaronder. Filter de lijnen op hun maker, of sorteer ze door de jaren heen.
De lijn die het moderne actiefiguur van 3¾ inch uitvond, en daarvoor met kerst een lege doos verkocht.
Ontmoet de molder →Protonpakken, ectoplasma en smerige mutaties. Het vreemdste en vindingrijkste speelgoed op de plank.
Ontmoet de molder →Monsters van zacht vinyl uit de tokusatsu-hausse van Tokio. Godzilla, Ultraman en de beesten van de late televisie, met de hand gegoten en met de hand beschilderd.
Ontmoet de molder →Gemuteerde reptielen, pizza en groen slijm. De lijn die een zwart-witstrip veranderde in een wereldwijd fenomeen.
Ontmoet de molder →De zachtaardige buitenaardse van 1982. Beweegbare figuren, oplichtende vingers en de beroemdste fiets uit de filmgeschiedenis.
Ontmoet de molder →Mr. T, mitrailleurs en een zwart busje. Geen enkel plan overleefde het eerste contact, het speelgoed wel.
Ontmoet de molder →De monsters die je echt kon bezitten. Goedkoop vinyl aan een haakje bij de kassa, van het bedrijf dat een Holocaustoverlevende opbouwde uit een stuiterbal van tien cent.
Ontmoet de molder →De Britse Star Wars-lijn, van het bedrijf dat ook Action Man maakte. Hun Death Star is bedrukt karton omdat plastic te duur was, en juist daarom is dat nu het stuk waar verzamelaars achteraan zitten.
Ontmoet de molder →Het speelgoed over speelgoed. Woody met trekkoord en Buzz, rechtstreeks uit de eerste speelfilm van Pixar.
Ontmoet de molder →Iedereen kan oud speelgoed verkopen. Wij willen je vertellen waar je eigenlijk naar kijkt.
Jaar, maker, serie, schaal, accessoires en staat. De details die verzamelaars werkelijk willen weten.
Wie het maakte, wanneer het verscheen en wat het bijzonder maakte. Het verhaal achter het plastic.
De originele tv-reclames die dit speelgoed aan de wereld voorstelden, precies waar ze horen.
Het bedrijf dat licenties in legendes veranderde. Van een speelgoedoven die echt bakte tot een lege doos die Star Wars lanceerde: vijf decennia lang bepaalde Kenner wat een generatie onder de kerstboom vond.
In 1947 begonnen drie broers, Albert, Philip en Joseph Steiner, een speelgoedbedrijf in Cincinnati, Ohio, en noemden het naar Kenner Street, waar hun kantoor stond. Een klein begin voor een firma die uiteindelijk de schappen van vrijwel elke speelgoedwinkel in het Westen zou vullen.
Hun vroege successen waren speelgoed dat daadwerkelijk iets deed: de Give-A-Show-projector in 1959, en in 1963 de Easy-Bake Oven, een miniatuuroven die echt bakte, miljoenen keren verkocht en nooit helemaal verdwenen. In 1966 volgde de Spirograph, en in 1976 kwam daar een rubberen krachtpatser bij die Stretch Armstrong heette. Kenner had er een handje van om een slim idee in een fenomeen te veranderen.
Toen Kenner de Star Wars licentie binnenhaalde in 1977, was er geen enkele manier om op tijd voor de kerst mallen te maken, te gieten en actiefiguren te verschepen. Dus verkocht Kenner een belofte. Het Early Bird Certificate was in feite een lege doos met een bon erin. Opsturen, en begin 1978 volgden er vier figuren. Het had moeten mislukken. Het werd miljoenen keren verkocht.
De figuren van 3¾ inch (9,5 cm) die in 1978 verschenen werden het model voor actiefiguren overal: klein genoeg om een kind een heel sterrenstelsel te laten bezitten. De omzet verdubbelde dat jaar naar 200 miljoen dollar, en in 1983 waren er meer dan 300 miljoen Star Wars-artikelen verkocht. De Millennium Falcon landde in 1979, en een tijdlang was Kenner minder een speelgoedbedrijf dan een machine die jeugd produceerde.
De korte versie van een lange geschiedenis: hoe een beginnend bedrijf uit Cincinnati de maker werd van het speelgoed waar mensen vandaag nog op jagen.
De licenties van Kenner lezen als een jeugd. Dit zijn degene die in de collectie zitten.
De lijn die begon met een lege doos en op elk schap eindigde. Vier ervan lagen op onze werkbank, en twee dragen hun datum aan de binnenkant van een been.
Lees het →Protonrugzakken, ectoplasma en heerlijk smerige mutaties. Vijf ervan lagen op onze werkbank, en alle vijf noemen het verkeerde bedrijf in het plastic.
Lees het →Six Million Dollar Man, Strawberry Shortcake, Super Powers, Batman, Jurassic Park. Een catalogus vol iconen.
Binnenkort →Vier Kenner-figuren uit de Empire-reeks van 1980 kwamen door Haarlem. Twee ervan dragen hun copyright gegoten aan de binnenkant van een been, en dat is het nuttigste wat een Kenner-figuur te bieden heeft en precies wat vrijwel geen enkele advertentie fotografeert.
Kenner perste het copyright in de mal, dus het komt mee op elk figuur dat die mal ooit heeft gestempeld, op een vlak dat een kind nooit zag en een doorverkoper niet kan bijwerken. Onze 2-1B leest © L.F.L. 1980 op het linkerbeen en MADE IN HONG KONG op het rechter. Onze Snowtrooper leest precies diezelfde twee dingen met de benen omgedraaid, en dat is een andere holte in een andere mal en niets verontrustenders dan dat.
Dat onderscheid doet hier hetzelfde werk als de stempel van 1989 op een Hero Turtles-playset. Een mal blijft zijn eigen jaartal stempelen zolang hij draait, dus een figuur dat in 1983 is gekocht kan 1980 in het plastic dragen en allebei die feiten zijn waar over iets anders. Een advertentie die het been als uitgiftedatum opgeeft, geeft de maldatum op en noemt dat het speelgoed.
L.F.L. staat voor Lucasfilm Ltd. De vroege figuren zeggen dat niet. Die zeggen © G.M.F.G.I., voor General Mills Fun Group Inc, omdat General Mills eigenaar was van Kenner toen de eerste golf werd gesneden en het het copyright van General Mills was dat in het staal ging. Aflezen welke van de twee op een been staat, plaatst een figuur aan de ene of de andere kant van die wissel zonder dat je er verder iets van hoeft te weten.
Het land is de andere helft. Hongkong is de gewone en dat zeggen die van ons allebei, maar dezelfde figuren liepen ook in Taiwan, Macau en later China, en voor een verzamelaar zijn dat verschillende objecten en niet hetzelfde object van een ander adres. Land van herkomst is de meest bewerkte variantas in de hele hobby, en dat is precies waarom een foto van de benen in elke advertentie hoort en in vrijwel geen enkele staat.
Drie figuren, drie antwoorden. De Snowtrooper houdt zijn blauwgrijze geweer nog vast, dus die is compleet. De 2-1B is het gereedschap kwijt dat op zijn scannerarm paste, dus die is het niet, wat zijn staat ook zegt. De Ugnaught heeft allebei de dingen waarmee hij geleverd werd: de paarse kiel en het witte gereedschapskoffertje.
Verzamelaars rekenen dat gat zwaarder dan slijtage. Een figuur met lichte schuurplekken en zijn originele wapen haalt meer dan een gaaf exemplaar dat niets vasthoudt, want de lak is wat dit ene exemplaar in veertig jaar is overkomen en het accessoire is wat de uitgave wás. Slijtage is de geschiedenis van het figuur. Een ontbrekend accessoire is een gat in het object.
Stof is het deel dat het niet overleeft. De kiel van de Ugnaught is textiel, dus hij rafelt, verschiet en neemt vuil op, en geen schoonmaakbeurt brengt een weefsel terug. Het is ook het stuk dat niet opnieuw uit een mal te snijden valt, en daarom bepaalt bij de handvol Kenner-figuren die stof dragen niet het plastic maar de stof de staat.
Vijf kwamen er door Haarlem: de Ecto-1, twee Haunted Humans, een grijpend spook en een Stay Puft. Alle vijf fotograferen hun gegoten stempel, alle vijf stempels noemen hetzelfde bedrijf, en dat is niet degene die ze gemaakt heeft.
De Ecto-1 leest © 1984 COLUMBIA PICTURES, MADE IN MEXICO onder het chassis. Mail Fraud draagt © COLUMBIA PICTURES 1988, MADE IN CHINA over de rug van zijn shirt. Tombstone Tackle hetzelfde, gegoten in een rood dijbeen. Bad-To-The-Bone, 1984 en China. Stay Puft heeft de kortste stempel van de vijf, © 1984 Columbia Pictures onder een voet, en dat is elk woord dat het plastic geeft.
Dit is dezelfde regel die een Kenner Star Wars-been volgt en hij verrast mensen op dezelfde manier. Daar zegt de stempel L.F.L., voor Lucasfilm. Hier zegt hij Columbia, die de film maakte. In geen van beide gevallen zet het bedrijf dat de mal sneed en vulde zijn eigen naam op het onderdeel. Een stempel bevestigt dus waar speelgoed van gelicentieerd is en waar het gedraaid is, en vertelt je op zichzelf niet wie het gemaakt heeft. Bij deze vijf zijn de doos en de catalogus het bewijs voor Kenner. Het plastic niet.
1984 is de film. De tekenfilmserie waar dit speelgoed bij hoort, The Real Ghostbusters, kwam pas in september 1986 op televisie, en de lijn van Kenner begon dat jaar kerstbestellingen te vullen. Juist deze Ecto-1, de tekenfilmversie met het uitklapbare geschutsrek op het dak, was gemikt op kerst 1986 en schoof een jaar door. Het plastic draagt een datum van drie jaar voordat het object bestond.
Dat is een andere fout dan die een Star Wars-been maakt. Daar is het jaar de maldatum en loopt het een seizoen of twee achter op het schap. Hier is het de licentiedatum van de film, en die kan er jaren naast zitten. Wat de twee gemeen hebben is de richting: een gegoten jaartal is nooit later dan het speelgoed en heel vaak eerder, dus een datum in het plastic is een ondergrens en nooit een aflezing.
Het jaartal beweegt wel, alleen niet mee met het product. De eerste golf draagt 1984. Haunted Humans, uit 1988, draagt 1988. Het volgt de verlenging van de licentie en niet het snijden van de mal of de verkoop van het speelgoed. En de adressen bewegen ook: deze Ecto-1 liep in Mexico terwijl de vier figuren ernaast uit China kwamen, en de Kenner Star Wars-figuren tien jaar eerder uit Hongkong. Drie lijnen, drie decennia, drie fabrieken, één bedrijf.
Alle vier de figuren hier doen iets. Tombstone Tackle is een American footballer die bij zijn middel openklapt zodat er een monster uit kan leunen. Het shirt van Mail Fraud schuift omhoog over een gebit. Bad-To-The-Bone is een ribbenkast die zich om een ander figuur sluit, met een schedel die naar voren scharniert en ogen die meebewegen. Stay Puft is als enige één stuk gietwerk dat alleen maar staat.
Fotografeer een van de drie bewegende en je hebt bewezen dat de onderdelen er zijn en niets over of ze nog werken. Een scharnier kan dicht op de foto staan en gebroken zijn. Een schuif kan er perfect uitzien en vastzitten. Bij een Star Wars-figuur is het accessoire wat verdwijnt en een foto beslist dat in één beeld. Bij deze is wat kapotgaat onzichtbaar, en het is de reden dat het speelgoed überhaupt gekocht werd.
Daarom vraagt onze verkooppagina een verkoper met zoveel woorden wat de foto's niet kunnen laten zien. Of het nog werkt is een vraag die alleen degene die het vasthoudt kan beantwoorden, en bij speelgoed dat om een mechaniek is gebouwd verschuift dat de prijs verder dan welke hoeveelheid lak ook. Een advertentie die die vraag leeg laat, vraagt je te gokken, en bij een Haunted Human is die gok het grootste deel van wat je betaalt.
De televisiespots die het speelgoed de eerste keer verkochten. Zes uit het Kenner-archief. Ze spelen hier af; de titel opent de clip op YouTube.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
Twee striptekenaars, een grap aan de keukentafel en een idee dat volledig uit de hand liep. In vier jaar gingen de Turtles van een zwart-witparodie in een oplage van 3.000 naar de actiefiguren op elk schap in de westerse wereld.
Op een avond in november 1983 zaten Kevin Eastman en Peter Laird elkaar flauwe tekeningen toe te schuiven in hun appartement in Dover, New Hampshire. Eastman schetste een rechtop staande schildpad met een masker en een paar nunchaku, en krabbelde er als grap drie woorden boven: Teenage Mutant Ninja Turtles. Het was een parodie op de grootste strips van dat moment: de ninja's van Frank Miller, de New Mutants, de Cerebus van Dave Sim. Het was nooit bedoeld om die kamer te verlaten.
Maar ze konden het niet laten rusten. Met een belastingteruggave en een lening van Eastmans oom, samen zo'n 1.200 dollar, gaven de twee in mei 1984 in eigen beheer één oversized zwart-witnummer uit, onder een naam die ze ter plekke verzonnen: Mirage Studios, zo genoemd omdat de studio niet echt bestond. Ze drukten 3.000 exemplaren van 1,50 dollar en stuurden een persbericht rond dat die minuscule oplage als een gebeurtenis liet klinken. Het was uitverkocht. Het rauwe stripboekje werd het meest besproken boek in de onafhankelijke scene, en exemplaren uit de eerste druk wisselen tegenwoordig van eigenaar voor de prijs van een auto.
Een licentieagent, Mark Freedman, zag wat de strip kon worden en bracht hem naar Playmates Toys, een bescheiden bedrijf uit Californië zonder eigen actiefigurenlijn. Playmates was geïnteresseerd maar voorzichtig: ze wilden de Turtles eerst op televisie zien, als bewijs dat het publiek er echt was. In december 1987 liep een tekenfilmserie in vijf delen, en die veranderde alles aan ze.
Televisie maakte de Turtles zachter en veranderde ze in de versie die de wereld zich herinnert. In de strip droegen alle vier een rood masker; op het scherm kreeg elk zijn eigen kleur zodat kinderen ze uit elkaar konden houden. Michelangelo kreeg de nunchaku en de grappen, pizza werd een obsessie, en een hele cast, Krang, Bebop en Rocksteady, de Technodrome, werd bedacht voor de serie en het speelgoed. Toen Playmates in 1988 de eerste figuren uitbracht, verkocht de lijn niet alleen. Binnen twee jaar stonden de Turtles schouder aan schouder met Star Wars en G.I. Joe als best verkochte speelgoed ter wereld.
De korte versie van een lang verhaal: hoe een parodiestrip een van de grootste speelgoedimperia van zijn decennium werd.
Playmates maakte niet alleen figuren. Het bouwde een hele wereld in plastic, en dit zijn de stukken waar verzamelaars nog altijd op jagen.
Als de figuren het leger waren, dan was de Technodrome het fort van het rijk. Uitgebracht in 1990, Krangs rollende oorlogsmachine in plastic: een reusachtige gemotoriseerde oogbal die uit de bovenkant omhoogkwam, cellen, een werkende lift, ontsnappingsluiken en een kanon dat schoot.
Het is het stuk waar vrijwel elke verzamelaar zich herinnert om te hebben gesmeekt, en nog altijd het hart van een serieuze Turtles-collectie. Compleet, in doos en onbeschadigd is het het zekerste stuk uit de hele reeks.
Wij hebben er geen. De Technodrome staat hier omdat het verhaal van deze lijn niet zonder hem te vertellen is, niet omdat hij voorraad is. Niets in deze sectie is te koop. Wat wij wel in handen hebben gehad staat verderop, gefotografeerd op onze eigen werkbank, en de winkel is de enige plek waar daadwerkelijk iets wordt aangeboden.
Het allereerste voertuig. Een zacht vinyl luchtschip waarmee de Turtles over de stad vlogen, en een van de stukken uit het debuutassortiment.
Het skateboard van Michelangelo, gegoten om een figuur op vast te klikken. Een van de vroegste accessoires en een vaste waarde in de beginjaren.
Het gepantserde busje uit de tekenfilm, compleet met periscoop en veerbelaste kanonnen. Het kenmerkende voertuig van de lijn.
Een katapult op wielen die plastic pizzaatjes wegslingerde. Half voertuig, half wapen, volledig absurd.
Het antwoord van de Foot Clan op de Party Wagon, en het belegeringsmaterieel dat de schurkenkant van het schap vulde.
Elke foto hieronder is van één Europees exemplaar dat door Haarlem kwam, inclusief de stempel onder de voet. Het plastic en het karton zijn het oneens over het jaartal, en ze hebben allebei gelijk.
Twee ruimtes, grijze baksteen aan de buitenkant en dat specifieke bruinoranje van binnen, aan de voet verbonden en aan de voorkant open zodat een kind erbij kan. Groene buizen klikken erop en eraf. Een gele paal laat een lift tussen de verdiepingen lopen, en een rode kabel tussen twee telefoonpalen geeft je de battle swing, het onderdeel dat op elke foto van deze set uiteindelijk te zien is.
De achterkant van de doos benoemt de ruimtes als een makelaar: een Sewer Control Center, een schildpaddencomputer met doorzichtig scherm, een brandkraan die ook periscoop is, en een turtle wreck-reation room, het soort woordgrap waar in 1989 iemand voor betaald is en waar de Duitse uitgave zich verstandig niet aan waagt.
Geperst in de onderkant, waar niemand er achteraf bij kon, liet de mal zijn merk achter: © 1989 Mirage Studios, Playmates Toys. Dat is de datum die iets waard is, en de enige die een foto van het plastic op eigen kracht kan vaststellen. Hij dateert de mal.
De doos is een ander object. In januari 1990 bereikte de tekenfilm de Britse televisie met het woord ninja eruit gehaald: uit de titel, uit de tune, en uit de handen van Michelangelo, waar de nunchaku een enterhaak werd. Groot-Brittannië kreeg Teenage Mutant Hero Turtles, de naam ging mee op de Europese verpakking, en daarom staat er op deze doos, gedrukt in het Engels en Duits met het Bandai-merk naast dat van Playmates, Hero.
Allebei de datums zijn dus waar en ze horen bij verschillende dingen. De stempel zegt dat de mal in 1989 is gesneden. De titel zegt dat deze doos in 1990 of later is gedrukt, want het woord erop bestond daarvoor niet. Advertenties persen de twee samen tot één jaartal, en het jaar dat ze kiezen is vrijwel altijd dat van de mal. Daarom kunnen een set in doos en een losse dezelfde datum dragen en toch helemaal niet even oud zijn.
Plat uitgelegd is het een korte lijst: drie groene buisdelen, beide telefoonpalen en de rode swing ertussen, de bedrukte hekachtergrond met zijn gat en zijn posters, de barricade, het putdeksel, de brandkraan met zijn periscoop, de liftpaal, een stoeptegel en de twee gebouwhelften. Het Young V&A heeft er een in zijn vaste collectie, ingeschreven als B.156:1 tot 13-2004 en gemaakt in Hongkong, en registreert hem in zestien onderdelen.
Er hebben nooit figuren of Retromutagen Ooze in gezeten. De doos zegt het in beide talen, twee keer, en een verkoper die zich voor hun afwezigheid verontschuldigt verontschuldigt zich voor de fabriek. Wat wel verdwijnt is het karton: de hekachtergrond en de bedrukte panelen zijn het eerste wat een losse set kwijtraakt, en een compleet maar los exemplaar met het karton er nog bij is meer waard dan het woord los doet vermoeden.
De televisiespots die het speelgoed de eerste keer verkochten, rechtstreeks uit het Playmates-archief. Ze spelen hier af; de titel opent de clip op YouTube.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
Het bedrijf dat de meeste mensen alleen aan zijn regenboog herkennen. LJN maakte het eerste E.T.-speelgoed, de rubberen worstelaars die het schoolplein van de jaren tachtig beheersten, en een reeks games die zo berucht werd dat het logo een grap werd. Achter die drie letters zit een vreemder verhaal.
LJN werd in 1970 in New York opgericht door Jack Friedman, en die drie letters hebben verzamelaars decennialang beziggehouden. Het zijn niet zijn initialen. In de jaren zestig werkte Friedman als vertegenwoordiger voor een speelgoedman die Norman J. Lewis heette. Toen hij voor zichzelf begon, noemde hij het bedrijf naar zijn oude baas met de naam omgedraaid: Lewis J. Norman, L.J.N. Het heeft al die tijd op elke doos gestaan.
Friedman had een neus voor een licentie die niemand anders wilde. In 1982, toen de E.T. van Steven Spielberg nog een onbekende grootheid was en de grote speelgoedfabrikanten zenuwachtig werden, nam LJN de filmrechten voor naar verluidt 35.000 dollar, ook toen al kleingeld, en maakte het allereerste E.T.-speelgoed. Daarmee was het patroon gezet voor alles wat volgde: LJN kocht de licentie waar anderen te voorzichtig voor waren.
In 1984 won LJN de licentie voor de World Wrestling Federation, en de lijn Wrestling Superstars veranderde het schoolplein. Met hun twintig centimeter waren dit reuzen, gegoten uit massief rubber zodat ze elke mishandeling overleefden die een kind kon bedenken. Hulk Hogan, Andre the Giant, Roddy Piper, een hele line-up die je daadwerkelijk door de kamer kon gooien. Voor Thundercats bouwde LJN een jaar later zijn slimme Battle-Matic-veermechaniek in de figuren. Een tijdlang kon het niets fout doen.
Toen kwam de andere helft van het verhaal. MCA/Universal kocht LJN in 1985 voor zo'n 66 miljoen dollar, en in 1987 begon het bedrijf games uit te geven voor het Nintendo Entertainment System. Dit is het deel dat weinigen zich herinneren: LJN heeft nooit één game zelf gemaakt. Het zette alleen zijn regenbooglogo op titels die door anderen waren gebouwd, Friday the 13th, A Nightmare on Elm Street, Back to the Future, veel ervan zo slecht dat het logo decennia later internetjargon werd voor een beroerde game. Dezelfde drie letters, twee tegengestelde reputaties.
Hoe een licentiehuis uit New York synoniem werd voor zowel jeugdschat als gameberuchtheid.
De licenties die LJN maakten, van gekoesterd tot berucht.
De licentie die niemand anders wilde, en het eerste speelgoed van de populairste buitenaardse ooit.
Twintig centimeter massief rubber. De figuren die het schoolplein van de jaren tachtig beheersten.
Lion-O en zijn ploeg, gebouwd rond LJN's veerbelaste Battle-Matic-mechaniek.
Het regenbooghoofdstuk. Games die LJN uitgaf maar nooit maakte, nu synoniem voor het slechtste van dat tijdperk.
De spots die de reuzen van LJN de eerste keer verkochten. Ze spelen hier af; de titel opent de clip op YouTube.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
Een familiebedrijf dat begon met een opwindaapje en twee keer bijna kopje-onder ging, en zichzelf toen redde door de kleinste auto's ter wereld te maken. In de catalogus van Galoob zitten een rechtszaak verstopt die het gamen veranderde, en speelgoed dat teruggeroepen werd omdat het ogen beschadigde.
Lewis en Barbara Galoob begonnen hun bedrijf in 1957 in San Francisco, met de verkoop van speelgoed en kantoorartikelen vanuit een bescheiden onderneming. Hun eerste echte succes heb je vrijwel zeker gezien, ook als je de naam niet kent: een Jolly Chimp op batterijen die met een paar bekkens sloeg en grijnsde. Datzelfde aapje met zijn grote ogen werd later in horrorfilms het standaardbeeld voor dreiging. Het hield de boel draaiende door de jaren zestig heen.
In 1970 werd Lewis te ziek om de zaak te leiden, en zijn 21-jarige zoon David stopte met zijn studie aan de University of Southern California om het over te nemen. Het was de eerste van meerdere momenten waarop het voortbestaan van het bedrijf aan een zijden draad hing. Galoob kocht televisielicenties om het hoofd boven water te houden, en in 1983 was een daarvan The A-Team: Mr. T, een zwart busje en een ploeg speelgoed dat op de serie meeliftte tot op elk schap.
In 1987 zat Galoob echt in de problemen. Een reeks mislukte elektronische speeltjes en chaos bij de overstap naar Chinese productie deden de omzet met 40 procent dalen en lieten een verlies na van bijna 25 miljoen dollar. Wat het bedrijf terugtrok was klein: Micro Machines, dat jaar gelanceerd, miniatuurvoertuigen met een detaillering die niemand op die schaal verwachtte, verkocht door een razendsnel pratende verkoper die zelf een fenomeen werd.
Er zitten nog twee geheimen in de catalogus. Galoob zat achter de Game Genie, de valsspeelcartridge die Nintendo via de rechter wilde laten verbieden, en Galoob won die richtinggevende zaak, waarmee vast kwam te staan dat spelers een game die ze bezaten gewoon mochten aanpassen. En in 1994 kwam Sky Dancers, poppen met schuimvleugels die wegvlogen als je aan een koord trok, een enorme hit die tientallen miljoenen keren werd verkocht en daarna werd teruggeroepen omdat de ronddraaiende vleugels oogletsel veroorzaakten. Tegen de tijd dat Hasbro Galoob in 1998 kocht voor 220 miljoen dollar, was het opwindaapjesbedrijf de op twee na grootste speelgoedfabrikant van Amerika.
Hoe een familiebedrijf uit San Francisco het lang genoeg volhield om de op twee na grootste speelgoedfabrikant van Amerika te worden.
De licenties en uitvindingen die Galoob door vier decennia droegen.
Mr. T, machinegeweren en een zwart busje. Het speelgoed van de serie, net zo snel als de verhaallijnen.
De piepkleine auto's die het bedrijf redden, verkocht door de snelste mond op televisie.
De valsspeelcartridge die Nintendo via de rechter wilde tegenhouden, en verloor.
Een sterrenstelsel teruggebracht tot zakformaat, en een van de geliefdste licenties van de jaren negentig.
Poppen met schuimvleugels die echt vlogen. Een kaskraker, tot de terugroepactie.
De razendsnel ingesproken spots die het kleinste speelgoed van Galoob beroemd maakten. Ze spelen hier af; de titel opent de clip op YouTube.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
Het kleine Canadese speelgoedbedrijf dat een van de slimste gokken uit de speelgoedgeschiedenis waagde. Mattel bedankte. Hasbro bedankte. Thinkway keek naar een cowboy, een ruimtevaarder en een film zoals niemand ooit had gemaakt, en zei ja.
In januari 1995 stond Albert Chan van Thinkway Toys op de Toronto Toy Fair toen het Canadese licentieteam van Disney hem met een ongebruikelijk voorstel benaderde. Er kwam die november een animatiefilm aan. Geen getekende animatie. Computeranimatie.
Chan kreeg vroege tekeningen te zien van twee personages: een cowboy die Woody heette en een space ranger die Buzz Lightyear heette. Disney wilde weten of Thinkway er het speelgoed bij wilde maken.
Het was een veel grotere gok dan het vandaag klinkt. Toy Story zou de eerste speelfilm van Pixar worden en de eerste volledig met computeranimatie gemaakte langspeelfilm. Er was geen enkel precedent, en niemand wist of een publiek negentig minuten zou blijven zitten bij personages die er zo uitzagen.
En er was nog een probleem. Tijd. Speelgoedbedrijven wilden normaal gesproken ruim een jaar om een grote filmlijn te ontwikkelen. Thinkway had maanden, want Disney bood aan het begin van datzelfde jaar een release voor Thanksgiving 1995 aan.
Mattel had bedankt. Hasbro had bedankt. Thinkway zei ja.
Het bedrijf ging de maand erop naar New York, legde zijn ideeën voor aan het Amerikaanse team van Disney en kreeg de hoofdlicentie voor het Toy Story-speelgoed. In augustus waren Woody en Buzz echt speelgoed. In november wist de hele wereld precies wie ze waren.
Toy Story bestond zelf alleen doordat er al bijna tien jaar een andere onwaarschijnlijke gok liep. In 1986, kort na zijn vertrek bij Apple, kocht Steve Jobs de computergraphicsafdeling van George Lucas en maakte er een zelfstandig bedrijf van dat Pixar heette.
Jarenlang worstelde het om een verdienmodel te vinden. Pixar verkocht dure grafische computers. Het ontwikkelde rendersoftware. Het maakte reclames. En daartussendoor bleef een kleine groep onder creatieve leiding van John Lasseter steeds ambitieuzere korte animatiefilms maken. Jobs bleef het financieren.
Disney en Pixar spraken in 1991 af er samen een te maken. Die film werd Toy Story. Jobs bedacht Woody of Buzz niet, maar hij gaf de mensen die dat wel deden de tijd, het geld en het bedrijf dat ze nodig hadden om te bewijzen dat computeranimatie een hele film kon dragen.
Toen Toy Story op 22 november 1995 in première ging, was Pixar nog een betrekkelijk klein technologiebedrijf dat iets probeerde wat niemand had gedaan. Een week later bracht Jobs het naar de beurs, in de grootste beursgang van dat jaar. Het experiment was voorbij. Pixar was een filmstudio. En Thinkway had het speelgoed.
Er was één bijzonder belangrijke instructie van Pixar. Buzz Lightyear mocht geen gewone actiefiguur worden.
In de film gelooft Buzz dat hij een echte speelgoedfiguur van 12 inch is. John Lasseter wilde dat het speelgoed in de winkel ook 12 inch zou zijn, in plaats van teruggebracht naar het toen gangbare actiefigurenformaat van vijfeneenhalve inch. Dat was ongewoon groot, en Albert Chan vroeg zich eerst af of ouders die hogere prijs zouden betalen. Pixar hield voet bij stuk. Thinkway vertrouwde ze.
Het resultaat was de Ultimate Talking Buzz Lightyear: dertig centimeter hoog, met uitklapbare vleugels, lampjes, elektronica en zinnen uit de film. Naast hem stond een Woody van bijna veertig centimeter met een trekkoord.
Voor een kind dat de bioscoop uit kwam was er iets opmerkelijks gebeurd. Het speelgoed bestond op vrijwel exact de schaal die ze zojuist op het doek hadden gezien. Het leek geen merchandise naar aanleiding van Toy Story. Het leek alsof Woody en Buzz eruit geklommen waren.
Toy Story kwam op 22 november 1995 binnen op nummer één in Amerika en de vraag naar het speelgoed explodeerde. Thinkway ging van het kleine bedrijf dat een riskante licentie aandurfde naar een bedrijf dat probeerde een van de heetste merken ter wereld te bevoorraden. In december verkocht het Woody- en Buzz-figuren bij de miljoenen, en nog raakten winkels uitverkocht.
Buzz werd bijzonder lastig te vinden. Winkels waren uitverkocht, ouders zochten van de ene naar de andere, en de productie kreeg de vraag niet bij. Thinkway had het probleem waar elk speelgoedbedrijf tegelijk van droomt en voor vreest: iedereen wilde wat het had gemaakt, en er waren er niet genoeg.
Het tekort werd zo berucht dat Pixar er een grap van maakte. In Toy Story 2 leidt Barbie het speelgoed door Al's Toy Barn langs een schap dat overloopt van de Buzz Lightyears. De grap is dat de winkels eindelijk genoeg hebben, een paar jaar te laat.
Zesentwintig jaar met de grootste licentie in de animatie, in een maand gewonnen en een kwart eeuw vastgehouden.
De spots voor het speelgoed dat nergens op voorraad bleef. Ze spelen hier af; de titel opent de clip op YouTube.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
De monsters die 's avonds laat over de Japanse televisie stampten, gegoten in zacht vinyl en met de hand geschilderd. Drie Tokiose huizen maakten speelgoed van de kaiju-rage uit het Showa-tijdperk, en stuurden er nauwelijks één de grens over. Vandaag horen ze bij de meest begeerde objecten in het verzamelen.
In 1966 werd de Japanse televisie overlopen door monsters. Ultra Q van Tsuburaya Productions, en daarna Ultraman, hadden de tokusatsu-rage aangezwengeld, en elk kind wilde de beesten die het op het scherm zag. Een Tokiose firma die Marusan heette antwoordde met iets nieuws: een rechtop staande Godzilla, gegoten in zacht vinyl, fel en licht en goedkoop genoeg om in elke speelgoedkist te belanden. Het was de eerste kaiju in zacht vinyl, en het begon een heel genre.
De methode gaf elk stuk zijn eigen karakter. Vloeibaar vinyl werd in een verwarmde metalen mal gegoten, rondgewalst om de binnenkant te bekleden, en daarna met de hand eruit getrokken en afgekoeld. Elk figuur werd met de hand gespoten, dus er kwamen er geen twee precies hetzelfde uit. Marusan had sofubi uitgevonden, het monster in zacht vinyl, en bezat een tijdlang de schappen.
De triomf van Marusan was kort. Binnen twee jaar was de speelgoedtak failliet. Maar daar hield het verhaal niet op: in 1969 hergroepeerden de oud-medewerkers zich als Bullmark, erfden veel van de mallen van Marusan en droegen het genre zijn gouden tijd in. In de vroege jaren zeventig was Bullmark dé naam in kaiju-vinyl, Godzilla, de schurken van Ultraman, de vijanden van Kamen Rider, tot de oliecrisis van 1977 ook hen onderuithaalde.
Het derde huis sloeg een andere weg in. Popy, in 1971 opgericht als tak van Bandai, maakte eigen kaiju maar stak zijn echte energie in spuitgietwerk: de Chogokin-superrobots, te beginnen met Mazinger Z. Die zware metalen lijn werd het fundament van het speelgoedimperium van Bandai en de voorouder van de verzamelobjecten die Bandai vandaag nog verkoopt. Van de drie huizen overleefde degene die van materiaal veranderde. Dit was speelgoed voor de binnenlandse markt, nauwelijks geëxporteerd, en precies daarom gaat een met de hand gespoten Bullmark in een zeldzame kleurstelling tegenwoordig weg voor de prijs van een auto.
De korte versie van een lang verhaal: hoe de monsters van de Japanse televisie de heilige graal van een wereldwijde hobby werden.
Kaiju was nooit één bedrijf. Het was een lijn van Tokiose huizen, elk verdergaand waar de vorige ophield.
De pionier. Goot de eerste Godzilla in zacht vinyl en vond het genre uit, en ging binnen twee jaar onderuit.
De erfgenaam van Marusan. Erfde de mallen en heerste over de gouden tijd van het kaiju-vinyl tot de oliecrisis.
De tak van Bandai. Maakte kaiju maar zette in op de Chogokin-robots in spuitgietwerk, de lijn die het imperium van Bandai werd.
Originele speelgoedreclames van de kaiju-huizen uit de jaren zeventig zijn schaars. Dit is het dichtste wat bewaard is gebleven: één echte Popy-tv-spot, plus een blik op de stukken zelf en het verhaal van Bullmark. Ze spelen hier af; de titel opent de clip op YouTube.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
Het bedrijf dat bewees dat speelgoed geen televisiereclame, geen grote doos en geen plek op het verlanglijstje nodig had om onvergetelijk te worden. Imperial was gespecialiseerd in de kleine dingen: stuiterballen, bellenblaas, rubberen beesten, monsters en heerlijk vreemde hebbedingetjes die kinderen echt konden betalen. En erachter stond Fred Kort, een man die een groot deel van zijn eigen jeugd verloor in oorlogstijd in Europa en zijn volwassen leven besteedde aan speelgoed voor dat van anderen.
Fred Kort kwam in 1947 vrijwel met lege handen aan in de Verenigde Staten. Geboren in Duitsland in 1923, had hij vervolging, dwangarbeid en gevangenschap in Treblinka tijdens de Holocaust overleefd. Na de oorlog leerde hij het vak van elektricien en werkte daarin, om uiteindelijk naar Californië te verhuizen. Een toevallige reparatieklus in het Biltmore Hotel in Los Angeles bracht hem in contact met een gast die in de speelgoedindustrie werkte. Kort ging bij hem werken en leerde het vak.
Twintig jaar later was hij klaar om iets van zichzelf op te bouwen.
In 1969 richtten Kort en de jonge verkoper Arnie Rubin Imperial Toy op in Los Angeles. Hun eerste succes was heerlijk eenvoudig: een kleine stuiterbal. Hij kostte zo'n tien cent. Daarna kwamen bellenblaas, rubberen dieren en het goedkope rekspeelgoed dat de specialiteit van Imperial zou worden.
Kort vroeg zich later af of zijn aantrekking tot speelgoed te maken had met de jeugd die hij verloren had. Als dat zo is, was Imperial een opmerkelijke manier om die terug te halen.
Het kleine bedrijf uit Los Angeles groeide uit tot een internationale speelgoedonderneming met honderden verschillende producten in meer dan tachtig landen. Op het hoogtepunt werkten er duizenden mensen voor Imperial. Kort zette zijn succes ook ver buiten de speelgoedindustrie in: hij steunde de herinnering aan de Holocaust, humanitaire organisaties, universiteiten en medische instellingen, en werd een van de oprichters van het United States Holocaust Memorial Museum.
Zijn leven was in de ene wereld begonnen. Imperial was de wereld die hij daarna koos te bouwen.
Imperial begreep iets wat de grote speelgoedbedrijven vaak over het hoofd zagen. Niet elk stuk speelgoed hoefde een gebeurtenis te zijn. Sommige moesten er gewoon zijn.
Imperial leefde aan haakjes in de supermarkt, aan rekken in de drogisterij en in displays bij de kassa. Het speelgoed was goedkoop, direct en heerlijk moeilijk te negeren voor een kind. In de vroegste jaren van het bedrijf kostte vrijwel niets meer dan een dollar.
Die filosofie leverde een van de vreemdste catalogi uit de Amerikaanse speelgoedgeschiedenis op. Er was de Hungry Mouse in the Cheese House. De Silly Dilly Sky Diving Poopatroopers. Marvel Super Hero-vingerpoppetjes. Buck Rogers Space Marbles. Jaws. Close Encounters of the Third Kind. James Bond. Hanna-Barbera-figuren. Bellenblaas in vrijwel elke denkbare vorm.
Imperial maakte speelgoed niet kostbaar. Het maakte het bereikbaar.
En toen kwamen de monsters. In 1985 bracht Imperial, tegelijk met de Amerikaanse release van Godzilla 1985, zijn eigen gelicentieerde Godzilla-reeks uit. De ster was een heerlijk rechttoe rechtaan beweegbare Godzilla van vinyl, in meerdere maten en vergezeld van het soort bellenblaas, opblaasbokszakken en hebbedingen dat Imperial beter wist te verkopen dan vrijwel iedereen. Een jaar later kwam King Kong.
Voor verzamelaars van nu staan Japanse makers als Marusan en Bullmark voor het exotische, prachtig gemaakte kaiju-speelgoed waar mensen van dromen. Imperial staat voor iets anders. Het maakte het monster dat je daadwerkelijk mee naar huis kon nemen.
Hun Godzilla hoefde niet uit Tokio te worden geïmporteerd of decennia later in een verzamelaarskast te worden ontdekt. Hij kon gewoon in een Amerikaanse drogisterij, supermarkt of speelgoedwinkel hangen, wachtend op een kind met een paar dollar op zak. Juist die bereikbaarheid is waarom Imperial ertoe doet.
Duizenden en duizenden van die Godzilla's werden gekocht, meegesleept, tegen ander speelgoed uitgevochten, in tuinen achtergelaten, in speelgoedkisten gegooid en bemind tot hun verf verdween. Ze waren niet gemaakt om museumstukken te worden. Ze werden het toch.
Van een stuiterbal van tien cent tot twee van de grootste monsters uit de filmgeschiedenis.
Honderden producten, vrijwel geen ervan duur. Dit zijn degene waar verzamelaars naar op zoek gaan.
Beweegbaar vinyl in meerdere maten, voor de Amerikaanse release van Godzilla 1985. De Godzilla die de meeste Amerikaanse kinderen echt hadden.
De opvolger van Godzilla. Groot, zacht en gebouwd om door een tuin gesleept te worden in plaats van in een doos bewaard.
De eigenlijke handel. Eerst een stuiterbal van tien cent, daarna bellenblaas in elke denkbare vorm en rubberen dieren bij de krat, aan haakjes bij de kassa.
Jaws, Close Encounters of the Third Kind, Marvel Super Hero-vingerpoppetjes, Buck Rogers Space Marbles, James Bond, Hanna-Barbera.
Er is geen originele televisiespot van Imperial opgedoken, dus dit zijn presentaties van verzamelaars en geen reclame uit die tijd. Ze staan hier omdat ze het ding zelf laten zien: het vinyl, de scharnieren, de verf, en de maat in een hand.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
De meest begeerde Star Wars-speelset ter wereld is van karton. Niet omdat iemand dat zo wilde: Palitoy kon het plastic niet betalen. Dat besluit, in 1978 genomen in een fabriek in Leicestershire, is waarom een Brits bedrijf waar de meeste verzamelaars buiten het Verenigd Koninkrijk nooit van hadden gehoord nu bovenaan de lijst staat.
Alfred Edward Pallett richtte in 1919 het bedrijf Cascelloid op, dat in celluloid werkte: kammen, rammelaars, kleine gegoten dingen. De speelgoedtak had een eigen naam nodig, en wat hij registreerde was zijn eigen achternaam met het vak eraan vast. Pallett, plus toy. Palitoy. Het staat op de achterkant van elke Britse Star Wars-kaart en vrijwel niemand leest het voor wat het is.
Decennialang was het speelgoed een divisie en geen bedrijf. Toen werd de speelgoedtak in Coalville in 1965 afgesplitst en kreeg hij de naam Palitoy officieel, en in 1968 verkocht het moederbedrijf hem aan General Mills, de Amerikaanse voedingsgigant die in alle stilte speelgoedfabrikanten had opgekocht.
General Mills bezat Kenner en Parker Brothers al. Dus toen Kenner in 1977 de Star Wars-licentie kreeg en de figuren niet snel genoeg voor de hele wereld kon maken, was de Britse tak van hetzelfde moederbedrijf de vanzelfsprekende plek om het heen te sturen. Palitoy won Star Wars niet in een biedingsstrijd. Het erfde het via een bedrijfsstructuur.
In 1966 nam Palitoy de licentie op G.I. Joe van Hasbro en bouwde hem voor Groot-Brittannië om tot Action Man. Wat er kwam was geen rechtstreekse kopie. In de jaren daarna verzamelde hij de details die Britse kinderen zich werkelijk herinneren: het geflockte haar, de grijphanden, en de arendsogen die je met een hendeltje achter in zijn hoofd bewoog.
Eind jaren zeventig waren er meer dan twintig miljoen verkocht. Wat Palitoy verder ook deed, dit was waar het het grootst in was, en dat is het waard om vast te houden zodra het Star Wars-verhaal het overneemt: het bedrijf dat de kartonnen Death Star maakte was eerst, en veel langer, het bedrijf dat Action Man maakte.
Het Death Star Space Station van Kenner was spuitgegoten plastic, drie verdiepingen ervan, en duur om te maken. Palitoy rekende hetzelfde speelgoed door voor de Britse markt en de cijfers klopten niet: de mallen en het materiaal gingen verder dan wat de divisie aan één speelset kon besteden.
Dus werd hij opnieuw getekend in bedrukt karton. Hetzelfde idee, dezelfde geschutskoepel en lift en afvalpers, gebouwd uit karton en een paar plastic onderdelen in plaats van een gegoten schaal. Hij ging in 1978 goedkoop de deur uit en is nooit ergens anders dan in Groot-Brittannië verkocht.
En precies daarom is hij nu de hoofdprijs. Karton vergeeft geen vochtige zolders, geen plakband en geen kinderen, dus de exemplaren die het hebben gehaald zijn zeldzaam op een manier die een spuitgegoten speelset nooit is. Complete exemplaren in doos en in serieuze staat gaan voor duizenden weg. De goedkope versie overleefde de dure, en het compromis werd het meest gewilde wat het bedrijf ooit gemaakt heeft.
De ontwerpafdeling in Coalville sloot in augustus 1984. Op 1 mei 1985 stopte het meeste werk: van de 585 mensen in productie en distributie werden er 327 ontslagen. Wat er van Mainline Railways over was ging datzelfde jaar naar Dapol in Zuid-Wales. In 1986 verdween de naam Palitoy uit de handel.
Het gebouw ging daar niet mee dicht. General Mills verkocht zijn speelgoedtak, en de vestiging in Coalville ging verder onder Kenner Parker, deels bemand door dezelfde mensen, speelgoed makend voor het bedrijf waarvan Palitoy de figuren in licentie had geproduceerd. Tonka kocht Kenner Parker in 1987 voor 555 miljoen dollar. Hasbro sloot de vestiging in 1994.
In 2017 plaatste Leicestershire County Council een groene gedenkplaat op het bedrijvenpark dat er nu staat, voor een bedrijf dat, in hun eigen woorden, de verbeelding van kinderen hielp aanwakkeren. Het is het enige op het terrein dat vertelt wat daar gemaakt werd.
Van kammen van celluloid tot de Britse Star Wars-lijn, en de trage overdracht aan het bedrijf dat de licentie had verstrekt.
Wat er uit Coalville kwam, van degene die twintig miljoen keer verkocht tot degene van karton.
G.I. Joe omgebouwd voor Groot-Brittannië, en het grootste wat het bedrijf ooit verkocht. Twintig miljoen tegen het eind van de jaren zeventig.
De Britse lijn, op Britse kaarten, inclusief de kartonnen Death Star die nergens anders is verkocht.
De kleine modepop, gebouwd op een schaal die in een zak paste in plaats van op een schap.
De modelspoorlijn. Wat ervan over was ging naar Dapol toen de fabriek werd afgebouwd.
Britse spots, niet de Amerikaanse. Elke clip hier is tegen zijn miniatuur gecontroleerd voordat hij erin ging, want een dode video-id levert een kapotte tegel op. Ze spelen hier af; de titel opent de clip op YouTube.
Onze eigen lezing van het speelgoed, getoetst aan wat openbaar is vastgelegd. Volg deze als je verder wilt dan wij zijn gegaan.
Elke andere maker op deze site liet papier achter: oprichters, adressen, rechtszaken, een overlijdensbericht. Dor Mei liet speelgoed achter. Geen oprichtingsdatum waar iemand het over eens is, geen fabrieksadres, geen bedrijfsgeschiedenis, geen enkel interview. Wat er wel is, is het gietwerk zelf, geperst in de zolen van monsters die nooit gelicentieerd waren om te bestaan. Dat blijkt genoeg: de enige encyclopedie die dit bedrijf noemt dateert de figuren een decennium verkeerd, en de stempel op de voet is wat dat bewijst. Dit is hoe de geschiedschrijving eruitziet als niemand de moeite nam, en wat speelgoed je dan tóch nog vertelt.
Tier is geen ontstaansverhaal, en doen alsof zou de makkelijkste leugen op deze website zijn. Dor Mei was een speelgoedmaker uit Hongkong die grote vinyl monsters in de vorm van Godzilla goot zonder daar ooit het recht toe te hebben. Wie het oprichtte, wanneer het openging, hoeveel mensen er werkten, of het überhaupt iets anders maakte: niets daarvan staat ergens opgeschreven waar wij het kunnen vinden.
Wat wel vast te stellen is, is wat het speelgoed zelf zegt. Op de zolen staat DOR MEI, een symbool voor gedeponeerd handelsmerk, een land van herkomst en een copyrightjaar. Dat is het hele archief.
Die stempel doet meer werk dan het lijkt. Het is de reden dat deze pagina de figuren überhaupt kan dateren, en de reden dat hij de enige encyclopedie die ze noemt kan tegenspreken. Gelicentieerd speelgoed is gedocumenteerd door de licentie: Toho wist precies wie Godzilla maakte en onder welke voorwaarden, en dankzij dat papierwerk zijn de geschiedenissen van Bandai en Marusan te schrijven. Niet-gelicentieerd speelgoed is door niemand gedocumenteerd, want dat was nou juist de bedoeling. Het ontbreken van een archief is geen nalatigheid. Het is het verdienmodel.
Het enige naslagwerk dat Dor Mei überhaupt behandelt plaatst deze figuren een decennium later dan waar ze horen. Dat kunnen we met enige zekerheid zeggen, want het antwoord staat in de onderkant van de voet geperst.
| Bron | Zegt | Waarde |
|---|---|---|
| Wikizilla, de kaiju-encyclopedie | “In the late 1990s, Dor Mei produced several unlicensed Godzilla figures” | Het enige encyclopedische lemma dat bestaat. Het is ook de enige bron die dit zegt, en hij zit er zo'n tien jaar naast. |
| De markt, op eBay, Etsy en Worthpoint | 1986, vrijwel unaniem | Honderden advertenties zijn het eens. Op zichzelf bewijst dat weinig: verkopers nemen elkaars datums over. |
| De zool van ons eigen figuur | DOR MEI ® · MADE IN CHINA · © 1986 | In de fabriek in de mal geperst. Dit is degene die het beslist. |
Drie dingen onderscheiden een Dor Mei van de gelicentieerde figuren waarvoor hij zich uitgaf, en van het andere gietwerk uit Hongkong uit diezelfde tijd.
Alles wat deze pagina over de datering beweert komt van deze twee voeten. Het zijn geen stockfoto's: dit is het exemplaar dat wij in handen hadden, en daarom kan deze pagina het naslagwerk tegenspreken.
Het voor de hand liggende bezwaar: dit is een namaakproduct, dus waarom krijgt het een pagina naast Kenner en Palitoy?
Omdat het al een tijd geleden ophield namaak te zijn. Vervalsing werkt doordat het voor echt wordt aangezien, en niemand die een Dor Mei zonder rugvinnen koopt verkeert in een illusie over wat het is. Hij wordt als zichzelf verzameld: een specifiek object, uit een specifieke fabriek, dat een generatie kinderen in Europa en Amerika daadwerkelijk bezat, omdat hij op de markt lag en de gelicentieerde Bandai niet.
Het is bovendien, in alle stilte, de eerlijkere helft van de geschiedenis. Het gelicentieerde speelgoed vertelt je wat Toho goedkeurde. De bootlegs vertellen je waar de vraag zo groot naar was dat eraan voldaan werd door wie dan ook een vinylpers had en geen advocaat. Allebei zijn het de vastlegging van wat er gebeurd is.
Wat we niet doen, is er een gelicentieerd noemen. Bij elk Dor Mei-kavel op deze site staat niet-gelicentieerd, in de beschrijving, met zoveel woorden. Dat is de grens: het speelgoed is legitiem om te verkopen en te verzamelen, en doen alsof het van Toho kwam is dat niet.
Mager, en bewust als mager getoond. Er is één naslaglemma en een markt; de rest van deze pagina is van het speelgoed afgelezen.
Een witte Stormtrooper. Een Ghostbusters Ecto-1. Een Dreamcast. Geef ze genoeg jaren en ze gaan allemaal richting hetzelfde nicotinegeel, en op de forums krijg je te horen dat het aan de vlamvertragers ligt. Dat klopt net genoeg om goed te klinken en zit er net genoeg naast om uit te maken. Dit is wat er werkelijk in het plastic gebeurt, wat veertig jaar handen eraan toevoegen, de twee recepten die wij gebruiken, en de stap erna die bepaalt of er iets van beklijft.
ABS is drie dingen onder één naam. Acrylonitril voor de hardheid. Styreen voor stijfheid en glans. Butadieen, wat synthetisch rubber is, en de reden dat een Kenner-figuur buigt in plaats van versplintert als hij de trap af gaat.
Dat rubber is ook de zwakste. Het draagt dubbele bindingen, de reservekoppelingen in een molecuul waar iets anders zich aan kan hechten. De andere twee hebben ze niet. Een dubbele binding is een openstaande deur.
Licht, of alleen al warmte over genoeg jaren, slaat een waterstofatoom van het butadieen af en laat een vrije radicaal achter: een molecuul met een ongepaard elektron, wanhopig op zoek naar iets om vast te pakken. Zuurstof voldoet binnen enkele ogenblikken. Daarna gaat het rond. Radicaal, hydroperoxide, carbonyl, weer een radicaal. Elke ronde maakt de keten een stukje korter en zet een paar dubbele bindingen extra op een rij, wat chemici conjugatie noemen.
Conjugatie is kleur. Een rij dubbele bindingen slurpt het blauwe uiteinde van het licht op, dus wat er terugkomt bij je oog is geel neigend naar bruin. De restauratiewereld wijst een specifieke dader aan, 2-hydroxymuconzuur, en dat kan heel goed kloppen. Het doet er nauwelijks toe. Over de vorm van het antwoord bestaat geen twijfel.
Het geel is geen vuil dat op het speelgoed ligt. Het is het speelgoed zelf dat verandert.
En dat bepaalt alles hieronder. Je kunt een kleur die het plastic uit zijn eigen ruggengraat heeft opgebouwd er niet afwassen. En dezelfde reactie die de kleur maakte, knipte ook de ketens door die het plastic taai maakten, dus de vergeling en de brosheid zijn dezelfde veroudering op twee manieren gelezen. Alles op deze pagina gaat over de eerste. Niets hier raakt de tweede.
Speelgoed en elektronica die in de jaren zeventig en tachtig in ABS werden gegoten kregen gebromeerde vlamvertragers mee in het mengsel, want een groot hol plastic voorwerp bij een kachel is brandgevaarlijk en de normen schreven het voor. Ze zitten er nog steeds in. Wat ze doen is specifieker dan de overlevering beweert.
| Verbinding | Wat het is | Wat het doet onder uv |
|---|---|---|
| TBBPA Tetrabroombisfenol‑A | De dominante gebromeerde vlamvertrager in ABS, en de meest bestudeerde vanwege elektronisch afval | Versnelt de oxidatie van het ABS eromheen, en haalt de inductieperiode weg: de genadetijd die gestabiliseerd plastic normaal krijgt voordat het begint te gaan |
| DecaBDE Decabroomdifenylether | Gebruikt in slagvast polystyreen, het andere witgoedplastic van die tijd | Breekt snel af. In gedispergeerde HIPS-film volgt het eerste‑orde kinetiek bij 0,14 per seconde, binnen enkele minuten blootstelling al voor meer dan de helft omgezet |
| HBCDD, DBDPE, TTBPT | De latere vervangers, ingevoerd toen de eerdere werden beperkt | Hetzelfde falen, trager. HBCDD loopt op 0,019 per seconde. Ze stoten allemaal gebromeerde aromaten af; broomfenolen zijn het meest voorkomende product uit TTBPT |
| Antimoontrioxide | Op zichzelf geen vertrager. De hulpstof die naast het broom wordt meegeleverd zodat er minder van nodig is | Duikt op in elke analyse van vlamvertraagd ABS uit e‑waste. Daarom reizen een broommeting en een antimoonmeting samen |
Dus hier is de correctie. Iedereen herhaalt dat het broom het plastic geel maakt. Dat is niet zo. De vergeling is het ABS dat oxideert, en dat gebeurt ook in plastic waar helemaal geen vlamvertrager in zit.
Wat het broom doet is het eerder en sneller laten gebeuren. Het is niet het pigment. Zie het als brandstof op een vuur dat al brandde. Dat is een reëel en aanzienlijk effect, en het is niet dezelfde bewering.
Het verschil doet ertoe omdat het voorspelt wat er gebeurt nadat je speelgoed behandelt. Onder uv verlaat ruwweg de helft van het TBBPA en een vijfde van het broom het plastic binnen 220 uur, en het afgebroken broom blijft niet liggen. Het reist door het polymeer. Bleek het oppervlak en er zit een voorraad onder, vrij om zich naar buiten te werken. Dat is het mechanisme achter de meest gehoorde klacht over retrobrighting: het komt terug.
Speelgoed waarmee gespeeld is draagt iets wat magazijnspeelgoed nooit heeft gehad. Een laagje talg, de olie die je huid maakt, er jarenlang dagelijks op gebracht door een kind dat zijn handen niet eerst waste. Het is niet cosmetisch en het is niet inert.
Was het eerst. Altijd. Lauw water, een druppel pH-neutraal afwasmiddel, een zachte borstel, goed drogen en niet vochtig in een naad laten zitten. Meer is het niet.
Doe dat en je hebt een brandstofbron weggehaald, geen symptoom behandeld. Het is goedkoop, het is veilig, en je draait het terug door niets te doen. Veertig jaar huidvet verwijderen is schoonmaken. Alles na deze regel is ingrijpen.
Waterstofperoxide valt die op een rij staande dubbele bindingen aan. Breek de rij en hij neemt geen blauw licht meer op, dus je oog ziet geen geel meer. Dezelfde truc als de kleur uit een tomatenvlek halen. Het molecuul is er nog. Zijn vermogen om kleur te tonen is weg.
Dus het plastic ziet er jonger uit. Chemisch is het niet jonger.
Het uv-licht is geen decoratie. Het splitst de peroxide in hydroxylradicalen, en dat is waarom dit uren duurt in plaats van geologische tijd. De oxi-wasversterker in elk recept is natriumpercarbonaat met TAED, dat met peroxide reageert tot perazijnzuur, een scherpere oxidator die bij kamertemperatuur werkt.
Peroxide plus die versterker plus uv is alles wat mensen met retrobrighting bedoelen. Het werd in de zomer van 2008 uitgedokterd op het English Amiga Board, nadat het CBM Museum Wuppertal die maart een week van vijf dagen weken had gepubliceerd. Peroxide op vergeeld huishoudplastic gaat als huismiddeltje terug tot de jaren zestig.
Wat het niet kan, is iets structureels. Het bouwt het butadieen niet opnieuw op. Het draait de ketenbreuk niet terug, het doorknippen van de moleculaire ketens die het plastic taai maakten. Het doet niets aan de brosheid, en dat is de helft van de schade die het object werkelijk bedreigt.
Geretrobright speelgoed is gebleekt speelgoed, geen hersteld polymeer. Het is precies zo aangetast als het was en ziet er nu uit alsof dat niet zo is. Houd dat in gedachten en elke beslissing hieronder wordt makkelijker.
Geen geleend voor-en-na hier. Alles hieronder is door ons behandeld met de methode die verderop staat, daarna beschermd, en beide keren in hetzelfde licht vanuit dezelfde hoeken gefotografeerd. Verander de belichting tussen twee foto's en vrijwel elke restauratie ziet er indrukwekkend uit. Dat bewijst niets. Beide kolommen van elk paar bewegen om de drie seconden mee, of met de pijltjes.
Voor. Veertig jaar van alles wat boven aan deze pagina staat. De carrosserie is diep crème geworden, en niet in zijn eentje: de daklichten lezen olijfgroen en de beglazing grijsgroen. Eerst gewassen en gedroogd, daarna tegen een neutrale achtergrond gefotografeerd.
Na. Behandeld, afgespoeld, en daarna afgewerkt met 303 tegen de uv die dit alles veroorzaakte. We stopten zodra het aansloot op de delen eromheen. De no-ghost-emblemen zijn nieuwe stickers, niet de originele. De kentekenplaten zijn origineel en zijn met rust gelaten, en daarom dragen ze nog de oude tint tegen het nieuwe wit.
Daarmee is deze auto een experiment in plaats van een illustratie. Niemand heeft gepubliceerd wat er in tien jaar met een behandeld en beschermd stuk gebeurt. Dit exemplaar is gebleekt en beschermd in september 2026 en draagt zijn eigen controlegroep mee.
Als het mechanisme hierboven klopt, vergeelt de beglazing eerst en houdt het wit het langer vol. Gaan ze even hard, dan doet de beschermer minder dan hij belooft. Allebei de antwoorden zijn de moeite waard. De enige kosten zijn deze auto over een jaar opnieuw fotograferen, dezelfde hoeken, hetzelfde licht.
En we hebben expres een goede sticker verwijderd. Dit exemplaar kwam binnen in drie toestanden tegelijk. Het embleem op de achterklep was al weg. Op de ene deur zat een vervanger die iemand in het verkeerde formaat had aangebracht. Op de andere deur zat nog een gave originele.
Behandel dat en je krijgt een schone witte auto die nog steeds drie toestanden draagt, en dat leest als rommel in plaats van als geschiedenis. Dus gingen ze er allemaal af, de goede incluis, en draagt hij nieuwe. De kentekenplaten bleven, en dat zijn de enige originele markeringen die er nog op zitten.
Dat is het oordeel dat de regel verderop aan jou overlaat. Zet nooit peroxide op een sticker bepaalt wat je niet mag doen. Het bepaalt niet wat je moet doen met stickers die al niet meer te redden waren voordat je begon. Hier was het antwoord om er één eerlijke toestand van te maken in plaats van drie, en dat vervolgens hardop te zeggen.
Voor. Een PAL-apparaat, model SNSP‑001A, gegoten in 1992 en hier verkocht als SNSP‑HOL. Hij ging eerst uit elkaar voordat er iets anders gebeurde: de printplaat, de afscherming en de bedrukte labels komen nooit bij de vloeistof in de buurt. De vergeling is niet gelijkmatig. De bovenschaal is het ergst en de kleine gietstukken ernaast zijn zichtbaar bleker, op dezelfde console, uit dezelfde jaren.
Na. Behandeld, afgespoeld en afgewerkt met 303. De twee grijstinten zijn terug, en die horen er te zijn: dit apparaat verliet de fabriek met een lichte behuizing en een donkerder bovenpaneel, dus een afwerking die ze gelijk had getrokken zou een slechter resultaat zijn geweest, geen beter. Het label aan de onderkant en de serienummersticker zijn afgeplakt en onaangeroerd, en daarom lezen ze in beide kolommen hetzelfde.
Wat het is. Een PAL Super Nintendo, model SNSP‑001A, met SNSP‑HOL op het plaatje: het Nederlandse apparaat. Japan had hem vanaf november 1990 als Super Famicom en Amerika vanaf september 1991, maar Europa moest wachten. Groot-Brittannië kreeg hem in april 1992 en de rest van het continent die juni, en de onderkant van deze is gestempeld 1992. Het is een console uit het eerste jaar, vierendertig jaar oud, en hij is hier gekocht.
Er is niets zeldzaams aan. Nintendo verkocht er wereldwijd 49 miljoen van en hield de Europese in productie tot 1998. Wat zeldzaam is, is een schone, en dat is volledig een verhaal over plastic.
Waarom juist dit apparaat. De behuizing is ABS met een gebromeerde vlamvertrager erin, zoals de brandveiligheidsregels van die tijd voorschreven. Dat broom is de versneller die boven aan deze pagina genoemd wordt: het start de reactie niet, het versnelt degene die het ultraviolet begint. Het is de reden dat een console uit 1992 bruin wordt op een manier waarop speelgoed van dezelfde leeftijd dat vaak niet doet.
En het is ook waarom hij ongelijkmatig bruin wordt. De dosering was niet constant. Nintendo paste hem gedurende de productie aan, en een console wordt samengesteld uit gietstukken die niet uit dezelfde batch hoeven te komen, dus twee onderdelen die dezelfde decennia in dezelfde huiskamer doorbrachten kunnen een tint verschillen. Tel daar het voor de hand liggende bij op: de bovenkant van een console kijkt de kamer in en de onderkant kijkt naar het tapijt.
Allebei staan ze op de eerste foto. De bovenschaal is het donkerste in beeld, de kleine gietstukken ernaast zijn bleker, en de cartridgegeleider die nooit daglicht zag is nog wit.
Peroxide komt in twee vormen. Als heldere vloeistof verkocht op percentage, en als kapperscrème verkocht op volume. Volume is hoeveel zuurstofgas het afgeeft, en daarom zien de getallen er vreemd uit. Ze sluiten netjes op elkaar aan.
| Sterkte | Verkocht als | Waar je het vindt | Gebruik |
|---|---|---|---|
| 3% | 10 volume | Apotheek, drogist. Vloeibaar | Lichte vergeling, kleine ongeverfde onderdelen, en alles waar je niet zeker van bent. Traag genoeg om je te vergeven |
| 6% | 20 volume | Kappersgroothandel. Vloeibaar of crème | De middenstand. Zelden de moeite als je de andere twee hebt |
| 9% | 30 volume | Kappersgroothandel. Crème | Zwaardere vergeling, waar 12% te veel voelt |
| 12% | 40 volume | Kappersgroothandel. Crème of vloeibaar | De wettelijke bovengrens. Bijlage III van EU-verordening 1223/2009 begrenst waterstofperoxide in haarproducten op 12%, aanwezig of vrijgemaakt, dus 40 volume is het sterkste dat iemand je over de toonbank verkoopt |
Hier beginnen wij. Lichte vergeling, ongeverfde onderdelen, alles klein genoeg om helemaal onder te gaan. Het is ook wat we gebruiken als een stuk waardevol genoeg is dat we liever wachten dan haasten.
| Ingrediënt | Hoeveelheid | Waarom |
|---|---|---|
| Waterstofperoxide 3%, 10 volume | 500 ml, of genoeg om het onderdeel te bedekken | Gewone apotheekperoxide volstaat. Een industriële kwaliteit levert hier niets op |
| Oxi-wasversterker, natriumpercarbonaat met TAED | ¼ theelepel, ongeveer 1 gram per 500 ml | De activator. Roer hem er vlak voor gebruik doorheen en bewaar het mengsel er nooit mee, want het gast uit en de fles wordt een drukvat |
| Glycerine | 1 afgestreken theelepel, optioneel | Vertraagt de verdamping aan het oppervlak. Het doet meer in de gel dan hier |
Dit houden we voor zwaardere vergeling, en voor onderdelen die te groot of te lastig zijn om onder te dompelen. Het is veel sneller. Dat is het voordeel en het probleem. Dit is het oorspronkelijke Retr0bright-recept, dat 10 tot 15% voorschrijft.
| Ingrediënt | Hoeveelheid | Waarom |
|---|---|---|
| Waterstofperoxide 12%, 40 volume | 500 ml | Of sla de volgende twee regels over en koop 12% crèmeontwikkelaar, die al ongeveer de juiste dikte heeft |
| Xanthaangom | 2 volle eetlepels | Maakt van vloeibare peroxide een gel die op een verticaal vlak blijft zitten |
| Glycerine | 1 afgestreken theelepel | Houdt de gel vochtig, en uitdroging is wat de meeste strepen veroorzaakt |
| Oxi-wasversterker | ¼ theelepel | Erin op het moment van gebruik, nooit eerder. Bewaar de gel zonder, in een donkere verpakking |
Iedereen die overweegt dit te doen zou eerst dit experiment moeten zien.
In 2015 werd een deel van een Dreamcast-behuizing met tape afgeplakt terwijl de rest geretrobright werd. Behandeld en onbehandeld ABS stonden daarna tien jaar naast elkaar op hetzelfde object, in dezelfde kamer, onder hetzelfde licht.
In 2025 werd het opnieuw vergeleken. De behandelde delen waren meer vergeeld dan de onbehandelde ernaast, en droegen strepen en vlekken die de afgeplakte delen niet hadden. Niet trager. Niet gelijk. Slechter.
Dat is één Dreamcast-behuizing, geen gecontroleerde studie, en zo mag het ook genoemd worden. Maar voor een hobbyproef is hij ongewoon goed, want het monster en de controle zijn hetzelfde stuk plastic. En wat er gebeurde is chemisch logisch. Het bleken haalde de kleur vlak onder het oppervlak weg. Het haalde het afgebroken materiaal eronder niet weg, het herstelde de gebroken ketens niet, en het deed niets om licht, warmte en zuurstof te laten ophouden.
De conserveringswetenschap heeft ook geen terugdraaiing te bieden. Het Getty heeft een plasticsprogramma juist omdat het vakgebied nog niet weet hoe het deze objecten moet redden, en niets daarin bepleit ze te bleken. We kunnen de kleur eraf halen. We kunnen het polymeer niet herstellen. Dat gaat niet veranderen.
Maar kijk wat die behuizing daarna deed. Hij ging terug op een schap zonder ook maar iets tussen hem en het licht dat hem de eerste keer had vergeeld. Tien jaar van de oorspronkelijke oorzaak, op een oppervlak dat minder te verliezen had.
Dit is dus geen argument tegen retrobrighting. Het is een argument tegen iets retrobrighten en het daarna pardoes terugzetten op hetzelfde zonnige schap, en dat is wat vrijwel elk gepubliceerd voor-en-na in werkelijkheid laat zien.
Bleken verwijdert het zichtbare gevolg van de oxidatie. Het doet niets aan de oxidatie. Dus zodra een onderdeel uit de gel komt, is de enige vraag die rest wat je tussen hem en datgene zet wat dit alles begon.
Lees de keten achterstevoren en er zijn drie dingen die hem aandrijven. Licht en warmte starten hem. Zuurstof houdt hem gaande. Het broom dat van de vlamvertrager afkomt versnelt hem. Peroxide pakt geen van drieën aan. Het haalt weg wat ze geproduceerd hebben.
Van die drie heb je er op een schap precies één in de hand. Je kunt de zuurstof niet weghalen. De vlamvertrager uit iets dat in 1984 gegoten is al helemaal niet. Het licht kun je wel weghalen.
Daarom gebruiken wij achteraf een uv-beschermer. Op dit moment gebruiken we 303 Aerospace Protectant, en de redenen gaan net zozeer over wat er niet in de fles zit als over wat er wel in zit.
| 303 Aerospace Protectant | Wat het is | Wat het hier betekent |
|---|---|---|
| De samenstelling | Op waterbasis, zonder aardoliedestillaten, zonder alcohol, zonder minerale olie en zonder siliconenoliën. Droogt helder en mat op | Juist die afwezigheden zijn het punt. Aardoliedestillaten en siliconenoliën zouden op het oppervlak blijven liggen en met het plastic ongeveer doen wat talg doet, en dat is een dure manier om twee dagen werk ongedaan te maken |
| Wat het doet | Uv-blokkers, verkocht tegen verkleuring, vervaging, verbrossing, scheuren en krijten | Het richt zich op datgene wat de reactie start. Het is de enige stap op deze hele pagina die een oorzaak aanpakt in plaats van een symptoom |
| Waar het niet op mag | Niet voor helder plastic | Voorruiten, blisters, koepels, de beglazing van de Ecto‑1, de voorkant van een vitrine. Bij speelgoed zijn de heldere delen meestal precies die je niet dof wilt hebben |
| Hoe vaak | Elke drie tot vijf weken in de zon, twee tot drie bij extreme zon | Die intervallen zijn geschreven voor een scheepsdek. Een schap binnen is een veel mildere blootstelling en niemand heeft daar een getal voor gepubliceerd, dus behandel het als een laag die je onderhoudt in plaats van een afdichting die je één keer aanbrengt |
Wat het niet kan, ronduit. Het stopt de thermische oxidatie niet, die in het donker doorloopt. Het weerhoudt het afgebroken broom dat er al in zit er niet van naar buiten te migreren. Het raakt de brosheid niet aan.
Onze verwachting is simpelweg dat een beschermd stuk langzamer zou moeten vergelen dan hetzelfde stuk onder hetzelfde licht zonder. Dat is een voorspelling, geen uitkomst, want de langetermijngegevens bestaan nog niet.
En daarom schrijven we bij elk behandeld stuk speelgoed dat we verkopen op wat ermee gedaan is, en wanneer. Over tien jaar is die vastlegging meer waard dan welke voor-en-nafoto ook.
Wij retrobrighten speelgoed. Een flink deel van het schap heeft het ondergaan. Maar er zijn plekken waar we stoppen, en geen daarvan is onderhandelbaar voor een mooiere foto.
En er is een vijfde, die minder een regel is dan een gewoonte. Is de vergeling gelijkmatig, zijn de verf en de bedrukking intact en ziet het ding er gewoon uit naar zijn leeftijd, dan laten we het meestal met rust.
Ouderdom is niet automatisch schade die hersteld moet worden.
Was het eerst. Lauw water, pH-neutraal afwasmiddel, zachte borstel, goed drogen. Alleen dat al haalt iets weg dat nog steeds op het plastic inwerkt.
Bepaal dan of het überhaupt behandeld moet worden. Heel veel vintage plastic ziet er prima uit met gelijkmatige, eerlijke veroudering, en niets doen is een echt antwoord.
Behandel je het wel: de laagste concentratie die de klus klaart. Kijk veel vaker dan nodig voelt. Stop zodra het aansluit op het originele plastic eromheen, niet zodra het koelkastwit is. Spoel het goed af.
Bescherm het daarna tegen uv, want een onbeschermd gebleekt oppervlak is de Dreamcast. Bewaar het koel, droog, uit de directe zon, weg van tl-buizen, en niet afgesloten in een pvc-zak.
En schrijf op wat je gedaan hebt. Wie over tien jaar naar dat speelgoed kijkt, verdient het om te weten wat ermee gebeurd is.
Het mechanisme komt uit de peer-reviewed literatuur. De recepten komen van de restauratiegemeenschap die ze heeft uitgedokterd, met naam genoemd. Waar die twee van elkaar verschillen, wint de publicatie en zegt de pagina dat.
Een privécollectie die uitgroeide tot iets groters. Dit is waar het vandaan komt, en waar we op jagen.
Wat begon met een handvol stukken uit de kindertijd werd een jacht: op het eigenaardige, het over het hoofd geziene en het heerlijk vreemde. Het vinden, het voorzichtig schoonmaken, het zoeken naar een ontbrekend wapentje of een verdwenen accessoire, de verhalen achter elk stuk speelgoed. Ergens onderweg werd het verzamelen een manier van leven.
Wij vallen op de rare. Speelgoed waarmee gespeeld is, waar van gehouden is en dat echt in handen is geweest, boven de ongerepte stukken die verzegeld en gegradeerd nooit meer opengaan. Speelgoed dat opgesloten zit in plastic, nooit meer gelezen of gevoeld, wordt een bevroren artefact. Wij houden ze liever levend.
Zelf een collectie? We kopen en nemen hele collecties en losse stukken aan. Vertel ons wat je hebt, stuur een paar foto's, en wij zorgen ervoor.
Upload een paar scherpe foto's. Onze AI identificeert het speelgoed, dateert het, beoordeelt de staat en bouwt de advertentie voor je op. Daarnaast bekijkt hij recente verkopen om een eerlijke startprijs voor te stellen.
Identificeren is gratis. Je gebruikt pas een plaatsing als je besluit te verkopen.
Voeg scherpe foto's toe van de voorkant, achterkant, accessoires en eventuele zichtbare gebreken. Doe er waar mogelijk een close-up van het fabrieksstempel bij.
Je kunt ook je eigen bron of een aanwijzing meesturen, om ons op iets te wijzen dat je al vertrouwt of om de identificatie daaraan te laten toetsen.
Een versleten of half leesbaar stempel is prima.
Onze AI leest het speelgoed zoals Hammer & Mold dat doet: dateren op het ingegoten stempel en niet op de doos, daarna het jaar, de lijn en de variant vaststellen, de staat graderen en recente verkopen bekijken om een prijs voor te stellen.
Je ziet de identificatie, de bronnen, de staat, de prijsstelling en de advertentiegegevens voordat er iets online gaat. Pas aan wat je wilt, stel je reserveprijs of Nu kopen-prijs in, en keur de advertentie dan goed.
Speelgoed identificeren is gratis en onbeperkt. Fotografeer wat je wilt en wij identificeren het, dateren het, laten zien wat er oorspronkelijk bij hoorde en graderen de staat. Je betaalt pas als je plaatst. Kies een pakket op basis van hoeveel je verkoopt, of laat ons uitrekenen welk pakket je het minst kost.
Je hoeft geen veiling te draaien om een doos speelgoed kwijt te raken. Stuur ons foto's, wij vertellen je wat het waard is, en we doen je een bod op het geheel. Jij verstuurt één pakket en wij betalen. Geen advertentie, geen wachten, geen twijfel of het wel verkoopt.
We hebben liever dat je de juiste kiest dan degene die ons uitkomt, dus hier is het rekensommetje op een stuk speelgoed waarvan wij denken dat het €30 opbrengt.
| Op speelgoed van ongeveer €30 | Verkoop het aan ons | Verkoop het via ons |
|---|---|---|
| Jij ontvangt | € 15,00 | € 25,50 |
| Wanneer | Binnen een week | Nadat het verkocht is |
| Als het niet verkoopt | Ons probleem | Heb jij het nog |
| Foto's, advertentie, inpakken | Wij doen het | Jij doet het |
| Als het zeldzaam blijkt | Is de winst voor ons | Is de winst voor jou |
De eerlijke reden: één stuk speelgoed beoordelen en er veertig beoordelen kost ons bijna evenveel voorbereiding, dus een hele collectie is onze aandacht veel meer waard dan één gewoon los figuur.
1. Jij stuurt foto's. Een paar scherpe foto's van wat je hebt, uitgestald. Van alles waarvan je denkt dat het iets waard is, een close-up van het ingegoten stempel op de voeten of onderrug: aan die tekst kunnen wij het dateren en terugvinden wat het werkelijk opbrengt.
2. We vertellen je wat het is, vóórdat we een bod doen. De identificatie krijg je hoe dan ook, en die houd je of je nu aan ons verkoopt of niet. Denken we dat een stuk meer waard is dan wat wij ervoor zouden betalen, dan zeggen we dat en raden we je aan het zelf te plaatsen.
3. We doen één bod op het geheel. Binnen twee werkdagen, met de onderbouwing erbij: wat we denken dat elk stuk opbrengt en wat wij ervoor betalen. Geen afdingen en geen hengelen.
4. Jij verstuurt, wij betalen. We sturen je een voorgefrankeerd label. De betaling gaat de dag uit waarop het pakket aankomt en overeenkomt met de foto's. Klopt iets niet met de omschrijving, dan krijg je het pakket op onze kosten terug, geen lager bod.
Foto's en een manier om je te bereiken. Meer is niet nodig, en je zit nergens aan vast door het te sturen.
Speelgoed identificeren is altijd gratis en onbeperkt. Fotografeer wat je wilt en wij vertellen je wat het is, wie het maakte, wanneer het gemaakt is en in welke staat het verkeert. Je betaalt pas als je verkoopt. Kies een pakket op basis van hoeveel je per maand verkoopt. Bij elk pakket horen prijsonderzoek, kopersbescherming en actuele verzendtarieven.
Vertel ons ongeveer hoeveel je verkoopt. Wij zetten de maandprijs en de verkoopkosten naast elkaar en raden het goedkoopste pakket aan.
Vergelijk wat koper en verkoper samen betalen. Bij een hamerprijs van €100 rekent Catawiki de verkoper 12,5% en komt er nog 9% kopersbijdrage bovenop. De koper betaalt €109 terwijl de verkoper €87,50 ontvangt. Hammer & Mold rekent geen kopersbijdrage. Een hamerprijs van €100 betekent dat de koper €100 betaalt.
| Bij een hamerprijs van €100 | Koper betaalt | Verkoper ontvangt | Totale platformkosten |
|---|---|---|---|
| Catawiki | € 109,00 | € 87,50 | 21,5% |
| Hammer & Mold, Starter | € 100,00 | € 85,00 | 15,0% |
| Hammer & Mold, Trader | € 100,00 | € 88,00 | 12,0% |
| Hammer & Mold, Dealer | € 100,00 | € 92,00 | 8,0% |
Een maandelijkse pakketprijs koopt je lagere verkoopkosten. Verkoop je genoeg in een maand, dan wordt de besparing groter dan het abonnement. Verkoop je minder, dan is Starter goedkoper. De tabel toont de totale kosten van elk pakket bij verschillende maandelijkse verkoopvolumes.
Lopende kavels van deze verkoper.
Verwerkingsverantwoordelijke: RG Product Design, Da Costastraat 49, 2032 MG Haarlem, Nederland. KvK 96149302. Privacycontact: privacy@hammerandmold.com. Laatst bijgewerkt 26 september 2026.
Deze verklaring legt uit welke persoonsgegevens Hammer & Mold verzamelt, waarom, met wie ze gedeeld worden, hoe lang ze bewaard blijven en welke rechten je hebt. Ze geldt voor hammerandmold.com en de accounts, advertenties, biedingen en betaalfuncties daarop.
We verzamelen het minimum dat nodig is om een veilinghuis te draaien: je e-mailadres om je aan te melden, wat je plaatst, wat je biedt, wat je koopt, en een bezorgadres zodra er iets verkocht wordt. We draaien geen advertentietrackers en plaatsen geen trackingcookies. We meten wel hoe de site gebruikt wordt, met een teller die geen cookie plaatst en niets opslaat waarmee je te identificeren bent: hij vertelt ons welke pagina's gelezen worden en ongeveer waar bezoekers vandaan kwamen, en niets over jou als persoon. We verkopen of verhuren nooit persoonsgegevens. We profileren je niet voor advertenties.
Account en identiteit. Je e-mailadres, en de weergavenaam, handle, verkoperstype, locatie en bio die je zelf toevoegt.
Lidmaatschap en saldi. Je pakket, je saldo aan plaatsingstegoeden, je meldingsvoorkeuren, en de klant- en abonnementsnummers die onze betaalprovider ons geeft. Je kaartgegevens zien of bewaren wij nooit.
Advertenties. De foto's die je uploadt en de omschrijving, staat, variant en prijsgegevens die eraan hangen.
Activiteit. Biedingen die je uitbrengt, loten die je wint of verkoopt, loten die je op je volglijst zet, en beoordelingen die je schrijft of ontvangt.
Bezorging. Als je koopt verzamelt onze betaalprovider je naam, bezorgadres, telefoonnummer en e-mailadres en geeft die aan ons door zodat de Verkoper kan versturen. Plus een track-and-tracenummer als dat wordt toegevoegd.
Berichten. Stuur je een Verkoper een bericht, dan verwerken we de tekst van het bericht en je e-mailadres zodat hij kan antwoorden. Van geen van beide partijen wordt het adres openbaar getoond.
Technisch. Onze hosting, contentnetwerken en providers loggen IP-adressen en verzoekgegevens om de site te kunnen serveren en te beveiligen. Je browser bewaart een aanmeldtoken, je themakeuze en een eventueel nog niet verzonden conceptadvertentie lokaal op je eigen apparaat.
Om onze overeenkomst met je uit te voeren (art. 6 lid 1 onder b AVG): het aanmaken en draaien van je account, het publiceren van je advertenties, het registreren van biedingen, het innen van betalingen, het delen van een bezorgadres zodat een verkoop afgehandeld kan worden, en het uitvoeren van een betaald lidmaatschap.
Ons gerechtvaardigd belang (art. 6 lid 1 onder f): het voorkomen van fraude, het opdrijven van biedingen en misbruik; het modereren van wat geplaatst wordt; het Platform veilig houden; je mailen over je eigen activiteit, zoals overboden worden, winnen, verkopen, of een gevolgd lot dat bijna sluit; en het instellen of verdedigen van rechtsvorderingen. Je kunt de activiteitsmails op elk moment uitzetten in je account.
Wettelijke verplichting (art. 6 lid 1 onder c): het bewaren van transactie- en factuurgegevens voor belasting en boekhouding.
Toestemming (art. 6 lid 1 onder a): aankondigingen en eventuele toekomstige marketingmail. Je kunt je toestemming op elk moment intrekken zonder dat dit iets aantast wat daarvoor al gebeurde.
Als je foto's uploadt om een object te plaatsen, worden de afbeeldingen naar een AI-aanbieder gestuurd die het speelgoed identificeert, dateert, de staat beoordeelt, de omschrijving opstelt en een startprijs voorstelt. Dezelfde stap controleert op objecten die niet geplaatst mogen worden. Dit is geautomatiseerd, de juistheid is niet gegarandeerd, en jij loopt elke advertentie na en bevestigt die voordat hij online gaat.
Om het lot te prijzen zoekt een tweede geautomatiseerde stap vervolgens op het openbare web naar recente verkopen van hetzelfde speelgoed. De zoektermen beschrijven alleen het object, bijvoorbeeld de maker, het jaar en de ingegoten markeringen. Je foto's worden niet gepubliceerd, en er gaat geen informatie over jou als persoon mee in een zoekopdracht.
Een geautomatiseerde controle kan een advertentie weigeren. Die beslissing is niet definitief: een mens kijkt er opnieuw naar als je daarom vraagt, en je bereikt ons via het privacycontact hierboven of via je account. We gebruiken geautomatiseerde besluitvorming niet om je te profileren of om prijzen individueel te bepalen.
We gebruiken de volgende verwerkers en diensten. Elk ontvangt alleen wat het nodig heeft.
Supabase · database, aanmelden en fotoopslag. Hostingregio: West-EU, Ierland (eu-west-1), dus je gegevens blijven binnen de EU.
Cloudflare · de functies die betalingen, meldingen, AI-curatie en het doorsturen van berichten afhandelen, en de bezoekersteller uit artikel 1. Die teller plaatst geen cookie en legt geen identificator vast; hij ziet je IP-adres om het verzoek te kunnen beantwoorden, zoals elk webverzoek, en bewaart het niet. Europese Unie en Verenigde Staten.
Anthropic · de AI die je advertentiefoto's leest en op het web naar vergelijkbare verkopen zoekt. Verenigde Staten.
Stripe · betalingen, facturatie van lidmaatschappen, en het opvragen van het bezorgadres. Ierland en Verenigde Staten.
Resend · het versturen van onze e-mail. Europese Unie (Ierland).
GitHub Pages · het hosten van de website zelf. Verenigde Staten.
jsDelivr · het leveren van één softwarebibliotheek die de site nodig heeft.
Google (YouTube) · de thumbnails van de archiefreclames op onze makerpagina's komen van de beeldservers van YouTube, dus bereikt je IP-adres Google wanneer je die pagina's bekijkt. Klik je er een aan, dan opent YouTube, waar het eigen privacybeleid van Google geldt.
We delen daarnaast de bezorggegevens van een Koper met de betreffende Verkoper, uitsluitend voor de afhandeling. We verstrekken gegevens aan autoriteiten waar de wet dat voorschrijft. Wordt het bedrijf ooit verkocht of geherstructureerd, dan kunnen gegevens meegaan, en we laten je dat vooraf weten.
Sommige aanbieders hierboven zitten in de Verenigde Staten of verwerken daar gegevens. Die doorgiftes steunen op de modelcontractbepalingen van de Europese Commissie, op een adequaatheidsbesluit zoals het EU-US Data Privacy Framework waar de aanbieder daaraan deelneemt, of op een ander wettelijk mechanisme, samen met de eigen waarborgen van de aanbieder. Je kunt ons vragen welk mechanisme voor een specifieke aanbieder geldt.
Je verkoperspagina toont je weergavenaam, handle, verkoperstype, locatie, bio, de datum waarop je lid werd, je advertenties en eventuele ontvangen beoordelingen. Je e-mailadres, pakket, tegoedsaldo, meldingsinstellingen en bezorgadres worden nooit gepubliceerd. Biedingen worden getoond als bedragen en een aantal, niet als namen van bieders. Een beoordeling die je schrijft wordt met je weergavenaam gepubliceerd.
Account- en profielgegevens: zolang je account open is, daarna binnen 90 dagen na sluiting verwijderd of geanonimiseerd.
Transactie-, factuur- en commissiegegevens: zeven jaar, zoals de Nederlandse belastingwet voorschrijft.
Advertenties en foto's: zolang ze geplaatst zijn, en daarna in het verkooparchief als prijsvastlegging.
Biedingen: bewaard bij het lot, zodat een afgeronde veiling controleerbaar blijft.
Berichten: 24 maanden. Beoordelingen: zolang het profiel waarover ze gaan bestaat.
Server- en beveiligingslogs: 90 dagen, volgens de eigen bewaartermijn van elke aanbieder.
We plaatsen geen advertentie- of trackingcookies, en we hebben geen cookiebanner omdat er niets is waarvoor we toestemming moeten vragen. Dat geldt ook voor onze bezoekersteller: die werkt zonder cookie en zonder blijvende identificator, en dat is de reden dat er geen toestemming voor nodig is en de reden dat we hem gekozen hebben. Wat we wel gebruiken is strikt noodzakelijk: een aanmeldtoken zodat je ingelogd blijft, je keuze voor een licht of donker thema, een niet-verzonden conceptadvertentie, en een offlinecache zodat de site laadt. Het staat allemaal in je eigen browser en je kunt het op elk moment wissen. De verzoeken aan derden uit artikel 5 zien je IP-adres, zoals elk webverzoek.
Je kunt ons vragen om een kopie van je gegevens, om ze te corrigeren, te verwijderen, het gebruik ervan te beperken of daartegen bezwaar te maken, of ze in overdraagbare vorm aan je te geven. Je kunt je toestemming intrekken waar we daarop steunden, en activiteitsmails zelf uitzetten in je account. Sommige gegevens moeten we hoe dan ook bewaren, zoals facturen binnen de fiscale termijn van zeven jaar.
Schrijf naar het privacycontact hierboven. We antwoorden binnen een maand. Ben je niet tevreden met ons antwoord, dan kun je een klacht indienen bij de Nederlandse toezichthouder, de Autoriteit Persoonsgegevens (autoriteitpersoonsgegevens.nl), of bij de toezichthouder van het land waar je woont.
De toegang tot de database is per record beperkt, zodat ingelogde gebruikers alleen bij hun eigen gegevens komen. Betaalkaartgegevens raken onze systemen nooit. Beheerfuncties zijn voorbehouden aan beheeraccounts. Geen enkel systeem is volmaakt veilig; brengt een datalek je rechten waarschijnlijk in gevaar, dan melden we het binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens en informeren we jou waar de wet dat voorschrijft.
Het Platform is voor mensen van 18 jaar en ouder. We verzamelen niet bewust gegevens van kinderen. Denk je dat een kind zich heeft geregistreerd, laat het ons weten en we verwijderen het account.
We kunnen deze verklaring aanpassen. De datum bovenaan toont altijd de actuele versie, en bij een belangrijke wijziging laten we het je weten voordat die ingaat.
RG Product Design · Da Costastraat 49, 2032 MG Haarlem, Nederland · KvK 96149302 · privacy@hammerandmold.com
Zie ook onze Algemene voorwaarden.
Verzending en douane volgen niet dezelfde kaart, en daar gaat het bij de meeste mensen mis. Europa is niet de EU. Het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Noorwegen liggen geografisch in Europa maar vallen buiten de EU-douane-unie, dus aankopen daarvandaan kunnen alsnog invoer zijn. Voor verzending hanteren we vier zones:
Deze cijfers schatten verzending vanuit Nederland en verzending naar Nederland. De binnenlandse prijzen volgen de tarieven van PostNL. De internationale prijzen zijn schattingen, omdat de vervoerder afhangt van waar de verkoper zit.
| Gewicht | Binnen NL | NL → EU | NL → VK / Europa buiten de EU | NL → rest van de wereld | EU → NL | Buiten de EU → NL |
|---|
Eenvoudig. Er zijn bij aankomst geen invoerrechten of invoer-btw te betalen.
€50 object + €12 verzending = €62 totaal
Hier houdt een koopje op een koopje te zijn. Bovenop de prijs van het object en de verzending kunnen extra kosten komen:
object + verzending + btw + invoerrechten + inklaring = de prijs op de stoep. Een Godzilla van €100 uit Japan met €23 verzending komt eerder op €155 uit dan op €123.
Je koper betaalt de prijs van het object en de verzending samen bij het afrekenen.
Kopers buiten de EU kunnen van hun eigen land ook invoer-btw, invoerrechten of inklaringskosten in rekening gebracht krijgen zodra het pakket aankomt. Die kosten betaalt de koper en ze zitten niet in de verzendprijs van Hammer & Mold.
Voor zakelijke verkopers kunnen andere btw-regels gelden. Overleg met je boekhouder of dat voor jou geldt.
Kies waar het pakket heen gaat, de zone en het gewicht. Koop je, dan schatten we de totale prijs op de stoep. Verkoop je, dan schatten we de verzendprijs die je op het kavel invult.
Exploitant: RG Product Design, Da Costastraat 49, 2032 MG Haarlem, Nederland. KvK 96149302, btw NL005191127B77. Contact: support@hammerandmold.com. Laatst bijgewerkt 26 september 2026.
Door een account aan te maken, een object te plaatsen, te bieden of te kopen ga je akkoord met deze Voorwaarden. Ben je het er niet mee eens, gebruik het Platform dan niet. Wij kunnen deze Voorwaarden van tijd tot tijd aanpassen. Waar de wet verplicht om een wijziging vooraf aan te kondigen, ook bij wijzigingen die zakelijke Verkopers raken, krijg je die aankondiging eerst. Wijzigingen gelden niet voor een verkoop die al heeft plaatsgevonden.
Op dit moment is elk lot hier van ons. Hammer & Mold is RG Product Design, en in de huidige catalogus zijn wij de Verkoper van alles wat erin staat. Je koopt van een Nederlandse handelaar, met alles wat daarbij hoort: de veertien dagen, het recht op een object dat overeenkomt met de omschrijving, en één partij die je kunt aanspreken.
Dat blijft niet altijd zo, en zodra dat verandert staat het bij elk lot vermeld. Het platform is gebouwd voor drie soorten verkoop, en welke van de drie het is bepaalt waar je recht op hebt:
Een lot van Hammer & Mold. Wij zijn de Verkoper en je overeenkomst is met ons. Alles in deze Voorwaarden over onze verplichtingen geldt onverkort.
Een lot van een zakelijke Verkoper. Je overeenkomst is met dat bedrijf, niet met ons. Zij zijn je de consumentenrechten verschuldigd die een handelaar verschuldigd is; wij leveren het platform, innen de betaling en geven die door, en de bepalingen hier over de werking van het Platform binden ons allebei.
Een lot van een particuliere Verkoper. Je overeenkomst is met die persoon. Dit is belangrijk en we zeggen het liever ronduit dan dat we het verstoppen: consumentenbescherming die bestaat omdat je van een handelaar koopt geldt niet bij een particuliere verkoop. Daaronder valt de wettelijke bedenktijd van veertien dagen. Je hebt nog steeds recht op een object dat overeenkomt met de omschrijving, en onze geschillenprocedure staat voor je open, maar het recht van veertien dagen is er niet.
Elke advertentie noemt de Verkoper en vermeldt welke van de drie het is. Staat er bij een lot niets, dan is het van ons. We nemen het object van een andere Verkoper niet in bewaring en controleren het niet zelfstandig, tenzij de advertentie zegt dat we dat gedaan hebben.
Je registreert met een geldig e-mailadres en bent verantwoordelijk voor wat er op je account gebeurt. Eén account per persoon of bedrijf. Je moet 18 jaar of ouder zijn. We kunnen accounts opschorten die deze Voorwaarden schenden.
Advertenties worden voorbereid met AI-ondersteunde curatie en daarvan is de juistheid niet gegarandeerd. De Verkoper is als enige verantwoordelijk voor het nalopen en bevestigen van elke advertentie (identificatie, variant, staat, compleetheid, echtheid) voordat die online gaat. Alleen echt verzamelbaar speelgoed, modellen en aanverwante memorabilia mogen worden aangeboden; objecten die geen verzamelobject zijn, of die verboden zijn (waaronder inhoud voor volwassenen, seksuele inhoud, wapens of illegale inhoud) worden automatisch geweigerd, en wij mogen elke advertentie naar eigen inzicht aanpassen, weigeren of verwijderen. Elke gepubliceerde advertentie kost één plaatsingstegoed van het saldo van de Verkoper.
Voorgestelde startbiedingen, schattingsmarges en eventuele vergelijkbare verkopen die de Verkoper te zien krijgt zijn indicatief marktonderzoek, geen waardebepaling, geen taxatie en geen waardegarantie. Vergelijkbare advertenties zijn gegevens van derden die automatisch uit openbare bronnen zijn verzameld: ze kunnen onjuist zijn, verouderd, verkeerd omgerekend tussen valuta's of niet werkelijk vergelijkbaar met het lot. De Verkoper bepaalt de uiteindelijke prijs en is daarvoor verantwoordelijk. Niets in een curatie is beleggings- of doorverkoopadvies.
Een uitgebracht bod is een bindend, onherroepelijk aanbod, onder voorbehoud van een eventuele verborgen reserveprijs. Het hoogste geldige bod bij sluiting, of het aanvaarden van een Nu kopen-prijs, wint. We kunnen een veiling verlengen, ongeldig verklaren of heropenen bij een storing, een fout of een vermoeden van manipulatie.
Betalingen worden afgehandeld door onze provider (Stripe); door te transacteren aanvaard je hun voorwaarden. Het Platform houdt een verkopersommissie in op het totaal dat de Koper betaalt, verzendkosten inbegrepen, tegen het tarief van het pakket waarop je zit, plus de toepasselijke kosten. We rekenen over het totaal omdat het totaal is wat wij verwerken; verzendkosten gaan tegen de genoemde prijs door naar de vervoerder en zijn geen marge.
Wanneer je wordt uitbetaald. Jouw deel van een afgeronde verkoop wordt bijgeschreven op je verkopersaldo zodra de verkoop is afgerond en, waar van toepassing, zodra de Koper het object heeft ontvangen. We betalen elke maand op dezelfde datum uit, zodra je saldo € 25 of meer is. Een saldo daaronder schuift door naar de volgende maand, en we betalen het ongeacht de hoogte minstens eens per drie maanden uit, zodat er niets onbeperkt bij ons blijft staan. Je saldo en de datum van je volgende uitbetaling staan in je account.
Het minimum bestaat omdat elke uitbetaling vaste kosten van onze betaalprovider met zich meebrengt. € 4 overmaken zou een groot deel van wat je verdiende aan de overboeking zelf opgaan, en dat is slechter voor jou dan een paar weken wachten. Het is geen manier om je geld vast te houden: de driemaandenregel keert het volledige saldo uit hoe klein het ook is, en je kunt ons op elk moment kosteloos vragen een saldo vrij te geven, bijvoorbeeld als je je account opheft.
Plaatsen kost tegoeden. Speelgoed laten identificeren is gratis en onbeperkt en kost geen tegoed; een tegoed wordt pas gebruikt als je een lot plaatst. Er zijn drie pakketten. Starter is gratis en heeft de standaardcommissie. Trader en Dealer zijn betaalde maandlidmaatschappen met een ruimer plaatsingstegoed en een lagere commissie; bij Dealer hoort ook uitgelichte plaatsing zoals beschreven in artikel 7. De actuele prijs, het tegoed en de commissie van elk pakket staan op de pakkettenpagina en in je account, en dat zijn de bedragen die gelden.
Wisselen van pakket. Opwaarderen gaat direct in en er wordt alleen het verschil voor de rest van de periode van je kaart afgeschreven, geen volledige extra periode. Afwaarderen gaat in aan het einde van de periode die je al betaald hebt: tot dan houd je het pakket dat je kocht, en je kunt de wijziging annuleren voordat die ingaat. Ongebruikte tegoeden blijven van jou en schuiven door tot maximaal twee keer je maandtegoed; afwaarderen haalt geen tegoeden weg die je al hebt, het verlaagt alleen waar je daarna naartoe wordt aangevuld.
Een lidmaatschap wordt automatisch verlengd tot je opzegt; je kunt op elk moment opzeggen en houdt toegang tot het einde van de betaalde periode. Behalve waar het consumentenrecht je een recht op herroeping of terugbetaling geeft, worden gedeeltelijke perioden, tegoeden en bijgekochte tegoeden niet terugbetaald. Verkopers regelen hun eigen belasting en btw. Wij zijn geen bank; gelden worden gehouden en overgemaakt door de provider.
Je krijgt een factuur. Zodra een betaling is afgerond mailen we je een genummerde factuur met ons KvK- en btw-nummer, wat je gekocht hebt, wat je betaald hebt en welke btw-behandeling is toegepast. Het nummer staat ook bij de aankoop in je account. Bewaar hem: dat is het document om aan te halen als er iets uitgezocht moet worden.
Prijzen zijn inclusief btw, en de prijs die je ziet is de prijs die je betaalt. Er komt aan het eind niets bij behalve de verzendkosten, en die staan apart vermeld voordat je bevestigt.
Op in aanmerking komende tweedehands goederen die Hammer & Mold zelf verkoopt kunnen wij de Nederlandse margeregeling voor gebruikte goederen toepassen, waarbij btw wordt afgedragen over onze marge in plaats van over de verkoopprijs. Daarom staat er op zo'n factuur geen apart btw-bedrag, en valt er geen btw op terug te vragen. Het is een fiscale behandeling, geen korting, en het verandert niets aan wat jij betaalt. Externe Verkopers zijn zelf verantwoordelijk voor de fiscale en btw-behandeling van hun eigen verkopen, en de onze zegt niets over de hunne.
Uitgelichte plaatsing is advertentieruimte. Een uitgelicht lot staat in een gepromote strook boven het winkelraster, met het label betaalde promotie. Het zit bij het Premium-lidmaatschap inbegrepen: zolang je lidmaatschap loopt mag je één lot tegelijk promoten, maximaal zeven dagen per lot, binnen redelijk gebruik en de beschikbare plekken (nu acht). Plaatsing kan ook los worden gekocht tegen de op dat moment genoemde prijs.
Plaatsing verandert alleen wáár een lot getoond wordt. Het verandert niets aan het lot, de reserveprijs, het bieden, de commissie of de uitkomst van een verkoop, en het geeft geen voorrang bij een geschil. We garanderen geen weergaven, biedingen, verkoop of welk resultaat dan ook. We kunnen een plaatsing weigeren, verschuiven of intrekken, onder meer wanneer een lot verwijderd wordt, in strijd is met artikel 4 of 13, of wanneer de gepromote strook overvol is; trekken we een betaalde plaatsing in voordat die gelopen heeft, dan betalen we het ongebruikte deel terug. Zodra een plaatsing gestart is worden de kosten ervan verder niet terugbetaald. Kosten voor plaatsing zijn voor een advertentiedienst en worden los van de verkopersommissie in rekening gebracht.
Hoe loten geordend worden. In de winkel staan loten in de sortering die jij kiest (nieuwste, sluit binnenkort, of prijs), en binnen de gepromote strook in de volgorde die wij instellen. Buiten de gepromote strook heeft betalen geen invloed op de volgorde: geen pakket, bedrag of lidmaatschap tilt een lot omhoog in de gewone lijst. Onze eigen loten krijgen ook geen voordeel. Hammer & Mold verkoopt zijn eigen voorraad op dit platform naast die van alle anderen, en die wordt volgens precies dezelfde regels gesorteerd, zonder voorrang, zonder gereserveerde plekken en zonder duim op de weegschaal. De gelabelde Uitgelicht-strook is de enige plaatsing die wie dan ook kan kopen, wij incluis. De gepromote strook is de enige plaatsing waarvoor betaald kan worden, en die is altijd als zodanig gelabeld.
Bij elk lot staan de verzendkosten, en het totaal bij het afrekenen is wat je betaalt. Bij een lot zitten de verzendkosten óf in de prijs, óf er staat een verzendbedrag bij dat bij het afrekenen eenmalig wordt toegevoegd binnen dezelfde betaling. We brengen verzendkosten nooit achteraf in rekening en factureren ze nooit apart. Op dit moment verzenden we alleen naar Nederland en de EU, met track and trace. Zit je daarbuiten, neem dan contact op voordat je biedt.
Of haal het zelf op. Bij een Nederlands bezorgadres biedt het afrekenen ook ophalen in Haarlem aan, op afspraak, zonder verzendkosten. Er wordt niets verstuurd, dus de verzendbepalingen hieronder gelden niet voor een opgehaald lot: je bekijkt het bij het ophalen, en het risico gaat over op het moment dat je het meeneemt. Je wettelijke rechten blijven ongewijzigd, inclusief de veertien dagen, die bij een opgehaald object ingaan op de dag dat je het in handen krijgt.
Wij bepalen de verzendkosten, niet de Verkoper. Bij het afrekenen vragen we de Koper om een bezorgadres en berekenen we het pakket live bij de vervoerder voor dat land, op basis van het verpakte gewicht van het lot. De Koper kiest de dienst: door de brievenbus waar het object past, ophalen bij een afhaalpunt, of bezorging aan de deur. Een Verkoper kan dat bedrag niet instellen of wijzigen.
Commissie wordt berekend over het totaal dat de Koper betaalt, verzendkosten inbegrepen. We rekenen over het totaal omdat het totaal is wat wij verwerken, en we zeggen dat hier in plaats van in een voetnoot. Verzendkosten zijn geen marge: ze gaan tegen de genoemde prijs door naar de vervoerder.
De Verkoper verpakt en verstuurt binnen drie werkdagen nadat de betaling rond is, met de dienst waarvoor de Koper betaald heeft, en moet met een geldige track-and-tracecode versturen. Tenzij we een andere termijn met je afspreken, streven we naar levering binnen dertig dagen. Lukt dat niet, dan nemen we contact met je op en mag je annuleren met volledige terugbetaling.
Risico tijdens het vervoer. Koop je als consument, dan blijft het risico van verlies of beschadiging tijdens het vervoer bij ons tot je het object fysiek in handen hebt, zoals het Nederlandse en Europese consumentenrecht voorschrijft. Dat risico is het onze, of een vervoerder nu wel of niet uitkeert, en het is niet iets dat wij tegenover een consument konden uitsluiten. Komt een object beschadigd aan, laat het ons dan binnen 48 uur weten met foto's en bewaar de verpakking: een claim bij de vervoerder heeft allebei nodig, en zonder kunnen we er achteraf niets mee. Dat verzoek helpt ons de schade op de vervoerder te verhalen en beperkt je wettelijke rechten niet, die niet afhangen van hoe snel je het ons laat weten. Komt een object helemaal niet aan, dan krijg je het volledige bedrag terug. Tussen bedrijven onderling gaat het risico over bij verzending.
Retouren en wie de verzendkosten betaalt. Twee verschillende situaties, en het verschil bepaalt wie de kosten draagt. Komt een object wezenlijk anders aan dan in de advertentie, beschadigd, of niet zoals omschreven, stuur het dan terug en je krijgt alles terug inclusief wat je aan verzendkosten betaalde, en wij dragen de kosten van het terugsturen. Bedenk je je, dan mag je een object binnen veertien dagen na ontvangst terugsturen. De retourkosten betaal je dan zelf, en wij betalen het object terug plus wat de goedkoopste standaardbezorging die wij aanboden gekost zou hebben. Koos je een snellere of duurdere dienst, dan is het verschil boven die goedkoopste optie voor jouw rekening. Laat het ons weten voordat je iets terugstuurt, zodat de retour geregistreerd wordt en op het juiste adres aankomt. Dit staat hier bewust vooraf: een koper die niet vooraf te horen krijgt dat een retour bij bedenken voor eigen rekening is, mag die kosten niet in rekening gebracht krijgen.
Vintage speelgoed bestaat uit tweedehands verzamelobjecten en wordt beschreven als wat het is: gebruikte voorwerpen, tientallen jaren oud, met de slijtage die daarbij hoort. Elke advertentie vermeldt de staat en wat er ontbreekt, en de foto's zijn van het werkelijke object en niet van een voorbeeldfoto. Omschrijvingen en curatie zijn onze weloverwogen mening naar beste kunnen, geen garanties van echtheid, compleetheid, gradering of waarde, dus bekijk de foto's en vraag het na voordat je biedt.
Wat "as-is" niet betekent. Tussen bedrijven onderling wordt een lot verkocht as-is, met alle gebreken. Tegenover een consument kan dat niet, en we doen niet alsof: je hebt recht op een object dat overeenkomt met de omschrijving en geschikt is om te zijn wat het verkocht werd, en tweedehands doet daar niets aan af. Slijtage die een advertentie beschrijft is geen gebrek. Slijtage die een advertentie verzwijgt wel.
Waar dwingend Europees of Nederlands consumentenrecht geldt, behouden Kopers die consument zijn hun wettelijke rechten, waaronder het herroepingsrecht en de remedies bij non-conformiteit.
Een veiling winnen haalt je veertien dagen niet weg. De uitzondering voor openbare veilingen geldt voor verkopen waar een consument in persoon bij aanwezig kan zijn, en de onze zijn uitsluitend online, dus bieden op zichzelf verandert niets. Koop je als consument van een handelaar, en dat is vandaag elk lot op deze site, dan mag je het binnen veertien dagen na ontvangst terugsturen, of je het nu op een veiling won of direct kocht. Bij een lot van een particuliere Verkoper ontstaat dat recht niet, zoals artikel 2 uiteenzet. Bedenk je je, dan zijn de retourkosten voor jou, en de terugbetaling omvat het object plus de goedkoopste standaardbezorging die wij aanboden, niet een duurdere dienst die jij koos. Een object dat beschadigd is of wezenlijk afwijkt van de advertentie wordt volledig terugbetaald, retourkosten inbegrepen. Tweedehands verkort hier niets aan.
Hoe je herroept. De snelste manier is de knop Aankoop herroepen naast het object in je account. Eén klik, zonder opgaaf van reden, en we bevestigen het per e-mail met datum en tijd zodat je bewijs hebt dat het op tijd was. Je kunt ook mailen naar support@hammerandmold.com of ons schrijven, en het formulier hieronder staat er als je dat liever gebruikt. Elk van deze manieren telt; geen enkele is verplicht boven de andere. Je hebt daarna nog veertien dagen om het object terug te sturen.
Wanneer je je geld krijgt. We betalen terug binnen veertien dagen na ontvangst van je herroeping, op dezelfde betaalwijze die je gebruikte, en we mogen wachten tot het object terug is bij ons of tot je aantoont dat het verstuurd is, wat zich het eerst voordoet. Is de retour omdat het object beschadigd was of wezenlijk afweek van de advertentie, dan omvat de terugbetaling ook de oorspronkelijke verzendkosten en de kosten van het terugsturen.
Je mag het formulier hieronder gebruiken, maar niets verplicht je daartoe.
Zeg het eerst tegen ons, en zeg het gewoon. Schrijf naar support@hammerandmold.com met je bestelling en wat er misging. We bevestigen binnen twee werkdagen dat het bij een mens is aangekomen, en antwoorden inhoudelijk binnen veertien dagen. Gaat een antwoord langer duren, dan zeggen we dat en laten we weten wanneer je het kunt verwachten, in plaats van het stil te laten vallen.
Komen we er samen niet uit, dan kun je de zaak voorleggen aan een geschillenorgaan voor consumenten. Wij zijn bij geen enkele geschillencommissie aangesloten, dus er is geen eigen regeling waar we je naartoe kunnen sturen; de Europese Commissie houdt per land een lijst bij van de erkende instanties op consumer-redress.ec.europa.eu. Je kunt ook gewoon naar de rechter. Het eigen ODR-platform van de EU is op 20 juli 2025 gesloten en bestaat niet meer, en daarom staat daar hier geen link naar: handelaren moesten die links weghalen.
Het Platform wordt geleverd "zoals beschikbaar". We garanderen geen ononderbroken of foutloze werking en kunnen het opschorten of wijzigen. Voor zover de wet dat toestaat zijn wij niet aansprakelijk voor schade door storingen, vertraging, gegevensverlies, of gemiste of niet geregistreerde biedingen.
Tussen bedrijven onderling, en voor het Platform zelf. Voor zover de wet dat toestaat zijn wij niet aansprakelijk voor indirecte schade of gevolgschade, of voor gederfde winst, gegevens of goodwill, en is onze totale aansprakelijkheid voor een vordering van dat soort beperkt tot het hoogste van de commissie die wij op de transactie verdienden of €500.
Die beperking raakt een consument niet. Kocht je als consument, dan blijven je wettelijke remedies op hun volle waarde staan, wat deze bepaling ook zegt: terugbetaling, herstel, vervanging, prijsvermindering, of schadevergoeding die de wet je geeft. We gaan een lot van €900 niet op €500 aftoppen omdat een alinea dat zei, en een bepaling die dat probeerde zou toch geen stand houden. Ook beperkt niets hier de aansprakelijkheid voor overlijden of persoonlijk letsel door nalatigheid, of voor bedrog.
Geen namaak, gestolen, om veiligheidsredenen teruggeroepen of illegaal uitgevoerde objecten, geen misleiding, geen opdrijven van biedingen, geen omzeilen van kosten en geen onrechtmatig gebruik. We kunnen advertenties verwijderen, verkopen ongedaan maken en accounts sluiten bij overtredingen. Komt er een vordering bij ons terecht door iets dat jij deed, dan draag je wat ons dat redelijkerwijs kost. Daarmee bedoelen we een onrechtmatige advertentie, namaak of gestolen goederen, wezenlijk misleidende informatie, een onjuiste voorstelling van zaken die je bewust of onzorgvuldig gaf, of een ernstige schending van deze Voorwaarden. We bedoelen niet elke vordering die toevallig een verkoop van jou raakt: een particuliere verkoper die een stuk speelgoed eerlijk omschreef en netjes verstuurde is ons niets schuldig als een koper lastig doet.
Na een afgeronde aankoop mag een Koper één beoordeling over de Verkoper achterlaten. Beoordelingen moeten eerlijk zijn en gebaseerd op een echte transactie. Geen valse, gekochte, beledigende, lasterlijke of onrechtmatige beoordelingen, en geen beoordelingen van je eigen advertenties. We kunnen beoordelingen die deze regels schenden verwijderen of niet plaatsen, en beoordelingen geven de mening van de Koper weer, niet die van het Platform.
Je blijft eigenaar van je foto's en teksten en geeft ons een licentie om ze voor het Platform te hosten en te tonen. Om een verkoop af te ronden worden de verzendgegevens van een Koper uitsluitend voor de afhandeling gedeeld met de betreffende Verkoper. Je openbare verkoperspagina toont je weergavenaam, je handle, je verkoperstype, je locatie, je bio, de datum waarop je lid werd, je advertenties en eventuele ontvangen beoordelingen; je e-mailadres, je pakket, je tegoedsaldo en je meldingsinstellingen worden niet gepubliceerd. We verwerken persoonsgegevens volgens onze Privacybeleid en de AVG. Op deze Voorwaarden is Nederlands recht van toepassing, onder voorbehoud van dwingende consumentenbescherming in je eigen land.
RG Product Design · Da Costastraat 49, 2032 MG Haarlem, Nederland · KvK 96149302 · support@hammerandmold.com
Speelgoed laten identificeren is gratis en onbeperkt bij elk pakket. Een plaatsing is wat een tegoed kost. Bij elk pakket horen het prijsonderzoek, kopersbescherming op elk kavel, en verzendkosten die live bij de vervoerder worden opgehaald.